Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026

Jean-Paul Belmondo, ο μεγαλοπρεπής

Με αφορμή κάποιων αφιερωμάτων για τον μεγάλο αυτό Γάλλο ηθοποιό στη Γαλλία αυτήν την περίοδο, βρίσκω και εγώ την ευκαιρία να σας παραθέσω σε μετάφραση μου το παρακάτω άρθρο, του Nicolas Gauthier ( Γάλλος ακτιβιστής και συγγραφέας. Τη δεκαετία του 2000, ήταν ένας από τους συγγραφείς των λόγων του Jean Marie Lepen). Το άρθρο αυτό μας μεταφέρει σε όμορφες εποχές όπου η Ευρώπη παρήγαγε ακόμη τέχνη και κουλτούρα…Καλή σας ανάγνωση:

Ο Jean-Paul Belmondo δεν είναι ένας ηθοποιός σαν τους άλλους. Και μάλιστα τόσο πολύ, που αφήνει ένα ανεξίτηλο σημάδι, όχι μόνο στον κινηματογράφο αλλά και στη όλη τη γαλλική κοινωνία. Όπως ο Jean Gabin, είναι και αυτός μια ενωτική φιγούρα: όλοι, ή σχεδόν όλοι, αναγνωρίζουν τον εαυτό τους σε αυτόν. Σε αντίθεση με τον Alain Delon, η ομορφιά του δεν έχει τίποτα το υπερφυσικό, κάτι που τον φέρνει πιο κοντά στους απλούς ανθρώπους. Ο ένας είναι απρόσιτος, τον άλλον φαντάζεται κάποιος ότι τον συναντά σε ένα μπαρ. Ο παραλληλισμός μεταξύ των δύο γιγάντων δεν είναι ασύμβατος, θυμίζοντας μια άλλη δυαδικότητα, αυτή του Roger Moore και του Tony Curtis στη σειρά “The Persuaders”: ο κακοποιός και ο αριστοκράτης. Εκτός του ότι σε αυτή την περίπτωση, ο Delon και ο Belmondo έχουν αντικατοπτρισμένους ρόλους. Ο πρώτος είναι απαράμιλλος ως ο γιος της υψηλής κοινωνίας, παρά το γεγονός ότι είναι παιδί του δρόμου. Ο δεύτερος είναι ιδανικός για συνηθισμένους χαρακτήρες, παρά το γεγονός ότι προέρχεται από μια αστική οικογένεια: ο πατέρας του, Paul Belmondo1, είναι διάσημος γλύπτης, συνάδελφος του César, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τα αγαλματίδια που τιμούν ετησίως τα βραβεία του γαλλικού κινηματογράφου. Η μαγεία της έβδομης τέχνης και οι απατηλές εμφανίσεις της…

Αυτό προφανώς δεν εμπόδισε τον μελλοντικό αστέρα να ζήσει μια ζωή γεμάτη με απερισκεψία, με αποτέλεσμα την επαίσχυντη αποβολή του από τα αναγνωρισμένα ιδρύματα, όπως το παριζιάνικο Lycée Louis-le-Grand, το Lycée Montaigne και την École Alsacienne. Στη συνέχεια φοίτησε σε δραματική σχολή. Εδώ έχει μια παρέα πιστών φίλων: τους Jean Rochefort, Bruno Cremer, Pierre Vernier, Jean-Pierre Marielle, Michel Beaune και το μόνο κορίτσι στην παρέα, την όμορφη Françoise Fabian. Ο Belmondo, πρέπει να μπέρδεψε το σεβάσμιο αυτό ίδρυμα, με μια σχολή τσίρκου. Πράγματι, εξακολουθεί να παίζει τον κλόουν. Και πάντα με τα χέρια στις τσέπες, στο τέλος της χρονιάς, ανεβάζει το έργο του Georges Feydeau “Ο Καθηγητής και το Πιάνο”. Ο Marcel Achard, πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, τον κάνει να πληρώσει ακριβά για αυτή την αδιαφορία του: του δίνει απρόθυμα έναν μεσαίο βαθμό ως «ικανοποιητικός». Δεν τον νοιάζει όμως: οι φίλοι του τον κουβαλούν θριαμβευτικά και κάνει μια όμορφη χειρονομία ανυπακοής προς τους κριτές. Σε εκείνη την περίπτωση, ο Henri Rollan, ένας από τους καθηγητές, του ψιθυρίζει: «Ο καθηγητής μέσα μου δεν σε εγκρίνει, αλλά ο άντρας μου λέει, «Μπράβο!»». Τότε οι επαναστάτες όχι μόνο ήξεραν πώς να παραμένουν χαρούμενοι, αλλά είχαν και κλάση και στυλ.

Σίγουρα, ο Belmondo δεν έχει τη σωματική διάπλαση ενός νεαρού πρωταγωνιστή, αλλά έχει ένα ξεχωριστό πρόσωπο, ήδη κάπως ταλαιπωρημένο από την εντατική προπόνηση της πυγμαχίας. Μάλιστα, ένας πρώην δάσκαλος τον διαβεβαίωσε, ότι με αυτό το πρόσωπο, τα όμορφα κορίτσια θα τον ήθελαν. Χρόνια αργότερα, στα Ηλύσια Πεδία, κρατώντας την Ursula Andress από το χέρι, ο Belmondo έπεσε πάνω σε αυτόν τον καθηγητή και του απευθύνθηκε με το πιο όμορφο χαμόγελο: «Σου μοιάζει αυτή με χιμπατζή;» Ο καθηγητής απομακρύνθηκε κοιτάζοντας τις μύτες των παπουτσιών του. Αλλά ο άνθρωπος που όλος ο κύκλος του θεωρεί τρελό, μπορεί τελικά να μην είναι και τόσο τρελός.

Ξεκίνησε την καριέρα του στη σκηνή, εμφανιζόμενος σε περίπου τριάντα θεατρικά έργα από το 1950 έως το 1959, συχνά σε δευτερεύοντες ρόλους. Ταυτόχρονα, δοκίμασε τις δυνάμεις του στη μεγάλη οθόνη. Μία από τις πρώτες αξιοσημείωτες εμφανίσεις του ήταν στην ταινία του Marcel Carné “Οι ζαβολιάρηδες” (1958), ένα ανελέητο πορτρέτο των λεγόμενων «μαύρων μπουφάν» της εποχής, των τεντυμποιδων. Στη συνέχεια ήρθε η έκρηξη της ταινίας του Jean-Luc Godard, “Με κομμένη την ανάσα” (1960). Πράγματι, πριν γίνει σταρ ο Belmondo, ήταν πρωταγωνιστής της Nouvelle Vague2. Το πρώτο μέρος της μακράς καριέρας του, επομένως, έλαβε χώρα υπό την αιγίδα ενός «διανοούμενου» κινηματογράφου. Αυτό δεν τον εμπόδισε, στην ταινία “Cartouche” (1962) του Philippe de Broca , δίπλα στην Claudia Cardinale, να ενσαρκώσει έναν πιο ζωντανό χαρακτήρα. Με λίγα λόγια, ο Belmondo ένας ηθοποιός μιας εξειδικευμένης φύσης.

Μόλις στις αρχές της δεκαετίας του 1970 εμφανίστηκε μια άλλη μορφή ήρωα για τον Belmondo. Αυτή η δεκαετία ήταν ευοίωνη για αυτόν. Οι δημόσιες επιτυχίες αφθονούσαν, παρόλο που μερικές φορές μοιάζουν μεταξύ τους, όπως από το “Τρόμος πάνω απ’ την πόλη” (1975) του Henri Verneuil, με τους Lea Massari και Adalberto Maria Merli, μέχρι το “Το Μπάτσος ή αλήτης” (1979) του Georges Lautner, με τους Venantino Venatini και Tony Kendall. Με εξαίρεση όμως την ταινία “Το πτώμα του εχθρού μου”, επίσης του Verneuil (1976), βασισμένο στο μυθιστόρημα του Félicien Marceau, όπου είχε έναν από τους πρώτους δραματικούς του ρόλους μετά από πολύ καιρό. Και μάλιστα καθόλου αυτάρεσκος, όπως του έχει συμβεί κατά καιρούς. Αλλά τι σημασία έχει, αφού ο Belmondo ενώνει πλέον τους Γάλλους σαν ένα εθνικό μνημείο. Παραδόξως η επόμενη δεκαετία, ενώ τον έφερε στο απόγειό του, τον οδήγησε και στην παρακμή του. Θα χρειαστεί όλο το ταλέντο του Claude Lelouch για να τον επαναφέρει στην κορυφή. Στο “Itinéraire d’un enfant gâté” (1988), βρίσκει τον Belmondo κρυμμένο πίσω από τον χαρακτήρα του Bebel. Αυτό επιβεβαιώνεται ακόμη περισσότερο, επτά χρόνια αργότερα, με τους “Άθλιους”, μια από τις καλύτερες διασκευές του αριστουργήματος του Βίκτωρος Ουγκώ, αν και διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής 1940-1944. Είναι η τελευταία του μεγάλη επιτυχία.

Στη συνέχεια, αν και η δημοτικότητά του παρέμεινε άθικτη, ο Belmondo δεν έπαιξε πλέον πολύ και αγωνίστηκε να ανακτήσει την εύνοια του κοινού. Το 1998, ο Patrice Leconte προσπάθησε να αναβιώσει το δίδυμο με τον Alain Delon, ο οποίος είχε κάνει την επιτυχία της ταινίας “Borsalino” (1970) του Jacques Deray, με την ταινια “Une chance sur deux”. Αλλά η ποιότητα του και το σθένος δεν υπάρχει πια εκεί, δεν έπαιξε με την καρδιά και η ταινία ήταν σχεδόν αποτυχημένη, σαν οι δύο συνάδελφοι να ήταν απλά συνταξιούχοι. Ωστόσο, χρόνια μετά, ο θάνατος του Belmondo έγινε ένα πρωτοσέλιδο σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Μια τελετή προς τιμή του πραγματοποιήθηκε στο “Μέγαρο των Απομάχων” στις 9 Σεπτεμβρίου 2021. Η στρατιωτική ορχήστρα έπαιξε τη «Μασσαλιώτισα» του Ennio Morricone και το «Chi mai», την εμβληματική μελωδία από το έργο «Joss the Professional» (1981) του Georges Lautner, σε παραγωγή του René Chateau. Τουλάχιστον σε αυτή την περίπτωση, ο Emmanuel Macron βρίσκει τις κατάλληλες λέξεις: «Θα παραμείνει για πάντα ο Μεγαλοπρεπής. Ο Jean-Paul Belmondo ήταν ένας εθνικός θησαυρός, γεμάτος πνεύμα και γέλιο, με δυνατή φωνή και ευκίνητο σώμα, ένας υπέροχος ήρωας και μια οικεία φιγούρα, ένας ακούραστος τολμηρός και ένας δεξιοτέχνης των λέξεων. Όλοι αναγνωρίζαμε τον εαυτό μας σε αυτόν». Δηλαδή, όταν οι Γάλλοι αγαπούσαν ακόμα λίγο ο ένας τον άλλον, πριν από την προεδρία του Macron, κατά μία έννοια.

1.( ΣτΜ).Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μέλος του Groupe Collaboration, το οποίο υποστήριζε τη συνεργασία με τις ναζιστικές αρχές. Διετέλεσε αντιπρόεδρος του τμήματος τεχνών (1941–1945). Το 1941 συμμετείχε σε μια «εκπαιδευτική περιοδεία» που οργάνωσε ο Γκέμπελς στη Γερμανία, στην οποία Γάλλοι ζωγράφοι και γλύπτες επισκέφθηκαν γερμανικούς πολιτιστικούς χώρους και εργαστήρια τέχνης. Ωστόσο, ο Μπελμοντό δεν «ανησυχούσε» μετά την Απελευθέρωση, καθώς πολλοί άλλοι γνωστοί καλλιτέχνες είχαν επίσης συμμετάσχει.

2. (ΣτΜ,) Είδος του Γαλλικού κινηματογράφου. Εναντιώθηκε στην εμπορευματοποίηση του κλασικού κινηματογράφου και ανέδειξε τη «θεωρία των δημιουργών» (auteur), όπου ο σκηνοθέτης έχει τον απόλυτο έλεγχο.

ΠΗΓΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.