Έφτιαξαν ιούς με τεχνητή νοημοσύνη που εξολοθρεύουν βακτήρια – Οι ανησυχίες

Για πρώτη φορά στην ιστορία της επιστήμης, ερευνητές χρησιμοποίησαν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να σχεδιάσουν από το μηδέν εντελώς νέους ιούς, εξολοθρεύοντας επικίνδυνα βακτήρια που αντέχουν στα κοινά αντιβιοτικά - Οι κίνδυνοι

Φανταστείτε έναν κόσμο όπου η Tεχνητή Nοημοσύνη δεν γράφει απλώς κείμενα, αλλά συνθέτει το ίδιο το λογισμικό της ζωής. Επιστήμονες μόλις διέβησαν ένα ιστορικό κατώφλι, κατασκευάζοντας τους πρώτους ιούς που σχεδιάστηκαν εξ ολοκλήρου από αλγόριθμους AI.

Οι ιοί αυτοί είναι βακτηριοφάγοι, ειδικοί ιοί που προσβάλλουν αποκλειστικά βακτήρια και χρησιμοποιούνται παγκοσμίως κατά λοιμώξεων που επιμένουν. Σε εργαστηριακές δοκιμές ένα «κοκτέιλ» αυτών των AI σχεδιασμένων ιών εξολόθρευσε βακτήρια E.coli που παρουσίαζαν αντοχή στους φυσικούς βακτηριοφάγους.

Η εξέλιξη αυτή υπόσχεται να φέρει επανάσταση στην καταπολέμηση θανατηφόρων, ανθεκτικών λοιμώξεων, αλλά ταυτόχρονα εγείρει κρίσιμα ερωτήματα βιοασφάλειας που η ανθρωπότητα καλείται τώρα να αντιμετωπίσει.

Από τα γλωσσικά μοντέλα στο γενετικό υλικό

Ο Δρ Brian Hie  από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ χρησιμοποίησε γλωσσικά μοντέλα γονιδιώματος, το αντίστοιχο των AI chatbots για το DNA, για να σχεδιάσει λειτουργικά γονιδιώματα βακτηριοφάγων. Στη συνέχεια οι ιοί συντέθηκαν στο εργαστήριο και δοκιμάστηκαν ενάντια στο E.coli.

Η ικανότητα ταχείας σχεδίασης και προσαρμογής γονιδιωμάτων για συγκεκριμένα μικρόβια θα μπορούσε να μεταμορφώσει τη θεραπεία με βακτηριοφάγους και να διευρύνει τη βιοτεχνολογική «εργαλειοθήκη», όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science.

Πώς εκπαιδεύτηκε η τεχνητή νοημοσύνη

Για τον σχεδιασμό των ιών χρησιμοποιήθηκαν τα μοντέλα Evo1 και Evo2, τα οποία εκπαιδεύτηκαν σε δεδομένα 2 εκατομμυρίων βακτηριοφάγων. Για λόγους ασφαλείας, αποκλείστηκε σκόπιμα ο γενετικός κώδικας ιών που προσβάλλουν ανθρώπους, ζώα ή φυτά.

Από χιλιάδες προτάσεις της AI επιλέχθηκαν 300 για εργαστηριακή παραγωγή. Αν και μόλις 16 αποδείχθηκαν βιώσιμοι, το συνδυαστικό «κοκτέιλ» τους εξουδετέρωσε αποτελεσματικά δύο ανθεκτικά στελέχη του E. coli.

Οι ανησυχίες για τη βιοασφάλεια

Πέρα από τα οφέλη οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι η εργασία εγείρει σοβαρά ζητήματα βιοασφάλειας και βιοπροστασίας, συνιστώντας σε όσους σχεδιάζουν γονιδιώματα να συμβουλεύονται ειδικούς ασφαλείας.

Σε συνοδευτικό άρθρο στο Science, το οποίο επικαλείται ο Guardian, οι Tom Inglesby και Moritz Hanke (Πανεπιστήμιο Johns Hopkins) προειδοποίησαν: «Η ικανότητα σύνθεσης ιικών γονιδιωμάτων, μέσω παραγωγικής AI, είναι πλέον πραγματικότητα, όμως το θεσμικό πλαίσιο για την ασφαλή διαχείρισή της απουσιάζει».

Τα όρια και οι πραγματικές απειλές

Παρά την επιτυχία οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι βακτηριοφάγοι διαθέτουν εξαιρετικά μικρά και απλά γονιδιώματα. Ο καθηγητής Tom Ellis (Imperial College London) τόνισε ότι η δημιουργία πιο σύνθετων οργανισμών παραμένει δύσκολη, ενώ πρόσθεσε πως ο μεγαλύτερος άμεσος κίνδυνος δεν είναι η AI, αλλά η εργαστηριακή τροποποίηση υπαρχόντων επικίνδυνων παθογόνων.

Τέλος, η Δρ Filippa Lentzos (King’s College London) υπογράμμισε την ανάγκη για μια πολυεπίπεδη προστασία, που θα περιλαμβάνει αυστηρούς ελέγχους τόσο στην ανάπτυξη των μοντέλων AI όσο και στο στάδιο της εργαστηριακής σύνθεσης του DNA.

ΠΗΓΗ: www.tovima.gr