
Η ΕΟΚΑ Β’ (ή αλλιώς «Οργάνωσις Γρίβα»),
υπήρξε παραστρατιωτική, εθνικιστική μυστική οργάνωση, την οποία ίδρυσε ο
θρυλικός Στρατηγός Γρίβας. Είχε αδιαπραγμάτευτο σκοπό την Ένωση της Κύπρου με την Μητέρα Ελλάδα
και συμμετείχε σε ισχυρές συγκρούσεις με τα (παρα)κρατικά υποχείρια του
ανθενωτικού Μακαριακού καθεστώτος. Ο «Διγενής» της ΕΟΚΑ καταφθάνει μυστικά με
καράβι στη Κύπρο, την πρώτη Σεπτεμβρίου του 1971 μαζί με τον Γεώργιο Καρούσο αλλά και τον
Σταύρο Σύρο,
και ξεκινά αμέσως τις προετοιμασίες
για τον μεγάλο αγώνα. Βρίσκεται με παλιούς αγωνιστές και γίνονται μυστικές
συναντήσεις. Λίγες βδομάδες αργότερα ο Γρίβας είδε προσωπικά τον Μακάριο,
ωστόσο ο Αρχιεπίσκοπος υπαναχωρεί και αλλάζει
για ακόμη μια φορά τη στάση του: έτσι, ναυαγεί κάθε ελπίδα συνεννόησης
μεταξύ των δύο ηγετών, παρά και τις αντιπροτάσεις του Γρίβα για κοινής αποδοχής
πρόεδρο της Δημοκρατίας και συνέχιση της πάλης μέχρι την τελική δικαίωση,
διοργανώνοντας παράλληλα δημοψήφισμα. Η οργάνωση δημιουργήθηκε από τον Γρίβα
κατά το πρότυπο του
ανταρτοπολέμου της ΕΟΚΑ Α’. Σε κάθε πόλη και κωμόπολη
διορίστηκαν τομεάρχες, υποτομεάρχες και τοπικοί ομαδάρχες. Τομεάρχες,
υποτομεάρχες και μέλη της οργάνωσης ήταν κατά κανόνα τα έμπιστα μέλη της ΕΟΚΑ
αλλά και νεαρότεροι ένθερμοι πατριώτες.
Η ΕΟΚΑ Β’
ασκούσε πιέσεις ώστε τελικώς να εξαναγκαστεί η Κυπριακή κυβέρνηση και το
πολιτικό κατεστημένο του νησιού να επιστρέψουν πίσω στο πάγιο αίτημα του λαού μας
για Αυτοδιάθεση–Ένωση. Παράλληλα, δημιουργείται η Ε.Σ.Ε.Α. (Επιτροπή
Συντονισμού Ενωτικού Αγώνα) για τη προβολή
και τη διαφώτιση των πολιτικών θέσεων του Στρατηγού, στα πρότυπα της Π.Ε.Κ.Α.
τα έτη 1955–1959. Στην Ε.Σ.Ε.Α. εντάχθηκαν ακόμη και πρώην υπουργοί του
Μακαρίου, πολιτικοί, βουλευτές, επιχειρηματίες, ιερείς, στρατιωτικοί,
αστυνομικοί, εκπαιδευτικοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί υπάλληλοι, αλλά και νέοι και
νέες από κάθε περιοχή της νήσου. Στη μητροπολιτική Ελλάδα, το Ενωτικό εγχείρημα του
Στρατηγού στήριζαν πυρήνες φοιτητών. Ο Αρχηγός αρχίζει να επεξεργάζεται και να
υλοποιεί διάφορα σχέδια με δολιοφθορές
εγκαταστάσεων, κλοπές όπλων και εκρηκτικών υλών, αλλά και ανατινάξεις
αστυνομικών σταθμών και αυτοκινήτων. Σε μια εντυπωσιακή
ενέργεια μάλιστα, μέλη της ΕΟΚΑ Β’ είχαν καταφέρει να καταλάβουν σε μία νύχτα όλους τους μεγάλους αστυνομικούς
σταθμούς της Κύπρου.
Το πρώτο
σχέδιο, που αποσκοπούσε στην ανατροπή του Μακαρίου, έφερε τη κωδική ονομασία
«ΣΦΕΝΔΟΝΗ». Το σχέδιο γίνεται γνωστό στις αρχές, ενώ και οι δύο υπαρχηγοί
(Σύρος, Καρούσος) διαφωνούν ως προς το εάν
μπορεί πράγματι να επιτύχει το σχέδιο δίχως τη βοήθεια της
Εθνικής Φρουράς. Το σχέδιο τελικώς εγκαταλείπεται
πρωτού καν ξεκινήσει. Ο Μακάριος ζητά βοήθεια από τον Παπαδόπουλο.
Αντιλαμβανόμενος ο Μακάριος τον κίνδυνο που τον περιζώνει, ζητά από αυτόν να
επιτρέψει τη δημιουργία Εφεδρικού
Στρατιωτικού Σώματος μέσα στις τάξεις της Αστυνομίας. Ο Παπαδόπουλος το
επιτρέπει, με συνέπεια το Εφεδρικό να γίνει το αντίπαλο δέος της «Οργάνωσης Γρίβα». Ο
Παπαδόπουλος ζητά όμως και τη διάλυση των υπόλοιπων παραστρατιωτικών οργανώσεων
που μάχονται υπέρ του Αρχιεπισκόπου και που δρούσαν ανενόχλητες τόσα χρόνια. Ο
Μακάριος θα κάνει αμέσως το πρώτο, όχι
όμως και το δεύτερο. Στις αρχές του 1972 το Εφεδρικό έχει στις
τάξεις του δύο χιλιάδες
ενόπλους: όλοι τους ήταν πιστοί Μακαριακοί, Ακελικοί και ορκισμένοι
αντι–Γριβικοί. Τον Ιανουάριο του 1972 ο Μακάριος προχώρησε σε εισαγωγή οπλισμού από τη Τσεχοσλοβακία,
οπλισμό τον οποίον αποθήκευσε στο υπόγειο της Αρχιεπισκοπής. Ανάμεσα στα όπλα
υπήρχαν και αντιαρματικά: ήταν ξεκάθαρο πως ο παποκαίσαρας προδότης της Κύπρου
επιθυμούσε την ίδρυση προσωπικού
στρατού.
Συλλαμβάνεται
τότε ο Σύρος, ενώ ξεκινούν τα πρώτα κρούσματα απειθαρχίας στην οργάνωση. Οι συγκρούσεις μεταξύ Γριβικών και Μακαριακών
θα κορυφωθούν και δεν θα αργήσουν και οι πρώτοι
νεκροί. Πολλοί γνωστοί Γριβικοί και αντιφρονούντες αναφέρονται
πλέον ως καταζητούμενοι, ενώ οι «προοδευτικοί δημοκράτες» δεν διστάζουν να
απειλούν απροκάλυπτα και τις οικογένειές τους. Ο Παπαδόπουλος θα καταδικάσει
την δράση του Γρίβα, αλλά όχι του Εφεδρικού και των παραστρατιωτικών δυνάμεων
που ακόμη υπάρχουν. Εκπονούνται νέα σχέδια
για δολοφονία του Μακαρίου, ενώ και οι Μακαριακοί σχεδιάζουν δολοφονία του Γρίβα. Ο
Παπαδόπουλος ανακοίνωσε εκλογές και παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία της
κυβέρνησης, διορίζοντας τον Σπύρο Μαρκεζίνη. Ο Μαρκεζίνης προετοιμαζόταν για
βουλευτικές εκλογές και ζητούσε την πολιτικοποίηση
του αγώνος ΕΟΚΑ Β’. Ο Ιωαννίδης
όμως παρακολουθούσε από κοντά τις εξελίξεις και ετοιμαζόταν για δράση. Το
Πολυτεχνείο θα του δώσει την ευκαιρία να καταλάβει την εξουσία από τους
Παπαδόπουλο και Μαρκεζίνη, και να αναλάβει ο ίδιος τα ηνία του κράτους από το παρασκήνιο. Ο
Ιωαννίδης, σε αντίθεση με τον Παπαδόπουλο, είναι εναντίον του Αρχιεπισκόπου και
θέλει ο ίδιος να ελέγξει
την ΕΟΚΑ Β’. Στη Κύπρο, τα βασανιστήρια εναντίον των πολιτικών κρατουμένων
και το κυνηγητό των
καταζητουμένων είναι πλέον καθημερινό και ανελέητο. Η έλλειψη
χρημάτων φέρνει την οργάνωση σε δεινή θέση απέναντι σε ένα κράτος με ανεξάντλητους
οικονομικούς πόρους και μέσα. Στην τελευταία του συνέντευξη τον Αύγουστο του
1973, ο Γρίβας κάνει λόγο για πολιτικοποίηση του αγώνα του, αλλά ο Μακάριος
αρνείται και εντείνει
τις προσπάθειές του για την τελική επικράτησή του. Επισυνέβησαν
νέα κρούσματα απειθαρχίας από μέλη της ΕΟΚΑ Β’ και αιματηρά επεισόδια, άνευ
αρχηγικής εντολής.
Η Κυπριακή
βουλή επρόκειτο να εκδώσει ψήφισμα
καταδίκης του Γρίβα. Τελικά καταδικάζεται η βία και η αντιβία.
Στις 27 Ιανουαρίου του 1974, ο Στρατηγός Γρίβας πεθαίνει στο κρησφύγετό του στη
Λεμεσό. Ακολουθεί μία τριήμερη εκεχειρία και τα ζωτικά όργανα του Αρχηγού
αφαιρούνται για να εξεταστούν από ιατροδικαστές. Με νεκρό πλέον τον Γρίβα, ο
Μακάριος ήταν πια σίγουρος
για τη διαφαινόμενη νίκη του.
Δίνει εντολή για προκήρυξη τριήμερου εθνικού πένθους και παύση όλων των
επιχειρήσεων, ζητώντας παράλληλα τη παράδοση
όλων των όπλων από την ΕΟΚΑ Β’. Η Κυπριακή βουλή θα ανακηρύξει
τον Ήρωα Γρίβα, σε έκτακτη συνεδρία της, ως Άξιο Τέκνο της Πατρίδος. Ο θάνατος όμως
του Στρατηγού προκάλεσε διάσπαση
στις τάξεις της οργάνωσης. Τα ικανότερα στελέχη του κινήματος διαφωνούν μεταξύ
τους και ακολουθούν ξεχωριστή πολιτική. Ο Ιωαννίδης θέλει να ποδηγετήσει
την ΕΟΚΑ Β’, ώστε εκείνη να μην διαλυθεί. Ο Σύρος, ο οποίος είχε ήδη συλληφθεί
από το Εφεδρικό, αποχωρεί
οριστικά από την οργάνωση και φεύγει για την Ελλάδα. Ο
Καρούσος, αν και αρχικά αυτοχρίζεται ως «διοικητής της ΕΟΚΑ Β’», μη μπορώντας
να επιβάλει τη θέση του για πολιτικοποίηση του αγώνος, εγκαταλείπει και αυτός μυστικά το νησί,
μετά από έναν μήνα. Τις αποχωρήσεις Σύρου και Καρούσου ακολουθούν και άλλες αποχωρήσεις τομεαρχών, υποτομεαρχών
και την αποστασιοποίηση πρωτοκλασσάτων στελεχών και μελών της
οργάνωσης. Ο Ιωαννίδης προσπαθεί να έρθει σε συνεργασία με κάποιους από τους
εναπομείναντες τομεάρχες (Λεμεσού, Αμμοχώστου και Καρπασίας). Οι ίδιοι οι
τομεάρχες όμως δεν
μπορούν να συνεργαστούν πλέον με κανέναν, αφού τους ενδιαφέρει
πρωτίστως η ανάληψη της ηγεσίας της οργάνωσης (Παπαδόπουλος, Κωνσταντίνου,
Χριστοδουλίδης) και η επιβολή της δικής τους πολιτικής γραμμής. Η ανασύνταξη
είναι πλέον οριστικά
ανέφικτη. Γίνονται μόνο κάποιοι φόνοι για λόγους αντεκδίκησης.
Ο Μακάριος
μετά τον θάνατο του Γρίβα, έχει αναθαρρήσει και είναι έτοιμος να διατάξει τη
τελική επίθεση κατά της Ενωτικής οργάνωσης. Σε ελάχιστο χρόνο, το Εφεδρικό και
η Αστυνομία θα επιτύχουν αλλεπάλληλα, καθοριστικά και νικηφόρα χτυπήματα σε
όλες τις πόλεις. Ο
αριθμός των φυλακισμένων μελών της ΕΟΚΑ Β’ μεγαλώνει μέρα με τη μέρα και οι
βαρβαρότητες του Εφεδρικού κορυφώνονται. Υψηλά ιστάμενα στελέχη
της οργάνωσης συλλαμβάνονται και οδηγούνται στη φυλακή, ενώ άλλοι εγκαταλείπουν
αγανακτισμένοι λόγω της ανυπαρξίας
ηγεσίας, σχεδίου και χρημάτων. Πλέον είναι θέμα χρόνου η
οριστική εξόντωση του κινήματος, όπως και όλων των αντιπάλων του Μακαρίου. Ο
Ιωαννίδης αρχίζει τότε να σκέπτεται σοβαρά πλέον το ενδεχόμενο της ανατροπής του Μακαρίου με δυνάμεις της
Εθνικής Φρουράς. Η πρώτη του σκέψη ήταν να γίνει η ανατροπή
όταν ο Αρχιεπίσκοπος θα έφευγε για ένα προγραμματισμένο ταξίδι, κάτι όμως που
δεν συνέβη. Ο Μακάριος αλληλογραφεί και πάλι με τον Καραμανλή και τον Βασιλιά,
με θέμα το πως θα πέσει το στρατιωτικό καθεστώς των Αθηνών και πως θα γίνει η
άμεση επαναφορά της… Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Την πρώτη Ιουλίου του 1974, ο
Μακάριος σκόπιμα θα ξεσπαθώσει φανερά εναντίον του Ταξίαρχου Ιωαννίδη, του
καθεστώτος των Αθηνών, των Ελλήνων Αξιωματικών στην Κύπρο και της ΕΟΚΑ Β’,
μιλώντας για «Δημοκρατία». Στη δισέλιδη επιστολή
του προς τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Φαίδωνα Γκιζίκη, θα τον διατάξει
εντός είκοσι ημερών την αποχώρηση
όλων των Ελλήνων Αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς (περίπου εξακόσιοι στον
αριθμό), και την άμεση μείωση της στρατιωτικής θητείας στη Κύπρο στους 14 μήνες.
Παράλληλα, επεξεργάζεται σχέδιο οριστικής διάλυσης της Εθνικής Φρουράς και αντικατάστασής της από την αστυνομία,
το Εφεδρικό και μια ομάδα χιλίων ένοπλων Ακελικών.
Στις έντεκα
Ιουλίου του 1974 συλλαμβάνεται και το τελευταίο ισχυρό στέλεχος της ΕΟΚΑ Β’, ο
τομεάρχης Λεμεσού Λευτέρης
Παπαδόπουλος. Ο Ιωαννίδης θα αποστείλει στις 14 Ιουλίου στην
Κύπρο τον Σκλαβενίτη, για να τον χρίσει επικεφαλής των ατάκτων μελών της ΕΟΚΑ
Β’. Κατά την τούρκικη εισβολή του ίδιου έτους, η ένοπλη αντίσταση της οργάνωσης απέτρεψε τη σύνδεση των
τουρκοκυπριακών δυνάμεων του νότου με τα στρατεύματα της εισβολής.
Τα Ενωτικά πολεμικά τάγματα προέβησαν σε εξουδετέρωση
τούρκικων θυλάκων. Μέλη της ΕΟΚΑ Β’ συγκρότησαν τον πυρήνα του Τάγματος Μιχαήλ
Καλογερόπουλου – Διάκου, επιχειρώντας κατά των Τούρκων στη Λεμεσό. Τμήμα εκατό
αντρών της οργάνωσης κατέλαβε το χωριό Αυδήμου,
όπου εκπαιδεύονταν οι βάρβαροι εχθροί, ενώ συγκρούσεις εναντίον των Τούρκων με
τη συμμετοχή Εοκαβιτών
σημειώθηκαν και στην Αμμόχωστο
και τη Λεύκα.
Έρευνες και δημοσιευμένα στοιχεία της εποχής έχουν αναδείξει ως στόχους επιθέσεων Αμερικάνους αξιωματούχους.
Η εκτέλεση του
Αμερικάνου πρέσβη Rodger
Davies εξάλλου τον Αύγουστο του 1974, έχει αποδοθεί σε δύο
Ελληνοκύπριους που σχετίζονταν
με την ΕΟΚΑ Β’. Προσέτι, σύμφωνα με (αμφιλεγόμενα) δημοσιεύματα
βασισμένα σε απόρρητες εκθέσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, το κίνημα
απεργαζόταν σχέδιο
εκτέλεσης του Αμερικανοεβραίου πολιτικού – τότε υπουργού
Εξωτερικών των Η.Π.Α, Henry
Kissinger.
ΠΗΓΗ: xrisiavgi.com