Επιτρέπει η Φυσική το ταξίδι στο χρόνο;

«Αν μπορούσα να γυρίσω πίσω τον χρόνο»: σε ποιόν δεν έχει συμβεί, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του, να προφέρει αυτή τη φράση μετανιώνοντας για μια επιλογή του παρελθόντος; Μπορεί η αιτία να ήταν ασήμαντες στιγμές, όπως ένα αποτυχημένο διαγώνισμα ή ένας καυγάς με φίλους ή περιστατικά που άλλαξαν δραστικά τη ζωή μας. Η εκ των υστέρων εκτροπή του βέλους του χρόνου που μας ράγισε την καρδιά είναι μια από τις ισχυρότερες ανθρώπινες επιθυμίες που φαίνεται αδύνατον να πραγματοποιηθούν.

Παρότι το ταξίδι στον χρόνο ανήκει στην σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, υπάρχουν επιστήμονες, φυσικοί, μαθηματικοί και φιλόσοφοι, που ερευνούν την δυνατότητα να ταξιδέψουμε στο μέλλον ή πίσω στο παρελθόν.

Οι περισσότερες ιδέες σχετικά με πιθανά ταξίδια στον χρόνο βασίζονται στις θεωρίες της ειδικής και γενικής σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν που δημοσιεύθηκαν το 1905 και 1915 αντίστοιχα. Σύμφωνα με τον Αϊνστάιν, ο χρόνος και ο χώρος δεν είναι απόλυτες ποσότητες, αλλά μπορούν να τεντωθούν ή να συμπιεστούν ανάλογα με την κατάσταση. Η σχετικότητα προβλέπει ότι διαφορετικοί παρατηρητές μπορούν να μετρήσουν διαφορετικά χρονικά διαστήματα μεταξύ των ίδιων γεγονότων, ανάλογα με την ταχύτητά τους ή το βαρυτικό πεδίο στο οποίο βρίσκονται.

Το τελευταίο μπορεί να ακούγεται οικείο – μια ώρα στο σχολείο ή στη δουλειά μπορεί να είναι ατέλειωτη, ενώ μια ώρα με καλή παρέα περνάει αστραπιαία. Όμως ο Αϊνστάιν δεν ενδιαφερόταν για την ψυχολογική αντίληψη του χρόνου, αλλά για την πραγματική του διάρκεια. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την σχετικότητα, ένα δευτερόλεπτο στην επιφάνεια της Γης διαφέρει από ένα δευτερόλεπτο σε έναν δορυφόρο που βρίσκεται σε τροχιά γύρω της.

Ταξίδι στο Μέλλον

Η ειδική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν καθιστά δυνατό το ταξίδι στον χρόνο – αλλά μόνο προς το μέλλον. Τα ρολόγια τρέχουν πιο αργά για τους κινούμενους παρατηρητές. Έτσι, αν πάρετε ένα διαστημόπλοιο για ένα ταξίδι πέντε ετών στο διάστημα μετ’ επιστροφής και το σκάφος ταξιδεύει με το 97% της ταχύτητας του φωτός, θα έχουν περάσει περίπου είκοσι χρόνια στη Γη όταν θα επιστρέψετε. Γι’ αυτό, μετά από 11 μήνες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο αστροναύτης Scott Kelly της NASA είναι πλέον 13 χιλιοστά του δευτερολέπτου νεότερος από τον δίδυμο αδερφό του, ο οποίος παρέμεινε στη Γη.

Το πείραμα με τους δίδυμους που πραγματοποίησε η NASA, προφανώς δεν είχε σκοπό την επιβεβαίωση του «παραδόξου των διδύμων», της διαστολής του χρόνου που προβλέπει η θεωρία της σχετικότητας του Einstein.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο η κίνηση που μπορεί να κάνει τον χρόνο να κυλά πιο αργά ή πιο γρήγορα. Μπορούν επίσης να το κάνουν η βαρύτητα ή η επιτάχυνση. Αυτό οφείλεται στο ότι σύμφωνα με την θεωρία του Αϊνστάιν η βαρύτητα είναι ένα γεωμετρικό φαινόμενο: η μάζα και η ενέργεια (οι οποίες είναι ισοδύναμες, σύμφωνα με την εξίσωση E = mc²) καμπυλώνουν τον χωροχρόνο, ο οποίος με την σειρά του ελέγχει την κίνηση των αντικειμένων με μάζα. Μπορείτε να φανταστείτε ότι βαριά αντικείμενα όπως τα άστρα προκαλούν ένα βαθούλωμα στον χωροχρόνο, γι’ αυτό και άλλα αντικείμενα με μεγάλη μάζα, όπως οι πλανήτες, έλκονται από αυτά.

Κι επειδή τα αντικείμενα με μεγάλη μάζα στρεβλώνουν τον χωροχρόνο τόσο δραματικά, ο χρόνος περνά πιο αργά στην περιοχή τους. Αυτή η ιδέα «υλοποιείται» στην ταινία Interstellar του Christopher Nolan. Στην ταινία, ο πρωταγωνιστής ταξιδεύει κοντά σε μια μαύρη τρύπα αναζητώντας έναν κατοικήσιμο πλανήτη για την ανθρωπότητα. Ενώ για αυτόν περνούν μόνο λίγοι μήνες καθώς εξερευνά την περιοχή, η κόρη του που βρίσκεται στη Γη, γερνάει κατά αρκετές δεκαετίες.

Ταξίδι στο Παρελθόν

Τεχνικά, ορισμένες λύσεις των εξισώσεων της γενικής σχετικότητας επιτρέπουν και το ταξίδι πίσω στον χρόνο διαμέσου των επονομαζομένων κλειστών χρονοειδών καμπυλών. Ταξιδεύοντας κατά μήκος αυτών των καμπυλών, κάποιος ξεκινά από ένα σημείο στον χωροχρόνο, κινείται πίσω στο παρελθόν και τελικά επιστρέφει στο σημείο εκκίνησής του στον χώρο και τον χρόνο. Ο Ολλανδός μαθηματικός Willem Jacob van Stockum ήταν ο πρώτος που ανακάλυψε αυτή την δυνατότητα το 1937.

Γιατί πέρασαν περισσότερα από 20 χρόνια μεταξύ της ανάπτυξης της γενικής σχετικότητας και αυτής της διαπίστωσης; Η θεωρία του Αϊνστάιν επιτρέπει πολλές λύσεις και η καθεμιά περιγράφει ένα διαφορετικό σύμπαν.
Όταν ο Αϊνστάιν δημοσίευσε τα αποτελέσματά του το 1915, οι ερευνητές έψαχναν λύσεις που να αντιστοιχούν όσο το δυνατόν περισσότερο στον δικό μας κόσμο. Αλλά αυτό δεν είναι εύκολο έργο. Οι υπολογισμοί είναι συχνά εξαιρετικά πολύπλοκοι και πολλές ιδιότητες του σύμπαντός μας παραμένουν απροσδιόριστες. Για παράδειγμα, τι σχήμα έχει; Και πώς κατανέμεται η μάζα μέσα σε αυτό;

Οι εξισώσεις πεδίου του Αϊνστάιν που αποτελούν την βάση της γενικής σχετικότητας είναι διαφορικές εξισώσεις. Αυτό σημαίνει ότι περιγράφουν το πώς μεταβάλλονται οι συναρτήσεις συναρτήσει διαφόρων μεταβλητών: για παράδειγμα, πώς η καμπυλότητα του χώρου μεταβάλλεται στον χρόνο και τον χώρο. Συνοπτικά, οι εξισώσεις μπορούν να εκφραστούν με μια σχεδόν «αθώα» μορφή: G_μν + Λg_μν = 8πG/c⁴×T_μν

Η αριστερή πλευρά αυτής της εξίσωσης πραγματεύεται την γεωμετρία του χώρου, όπου το Λ αντιπροσωπεύει την κοσμολογική σταθερά (η οποία εξηγεί την επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος). Από την άλλη, η δεξιά πλευρά, περιλαμβάνει το τμήμα που περιέχει ύλη και εξηγεί πώς τα αντικείμενα με μάζα κινούνται στον χώρο και με την σειρά τους πώς τον επηρεάζουν. Πίσω από όλες αυτές τις μεταβλητές κρύβονται περίπλοκες εκφράσεις, συμπεριλαμβανομένων διαφορικών τελεστών, όπως οι παράγωγοι.

Μια Εξίσωση με Πολλές Λύσεις

Ο στόχος είναι να βρεθεί μια ορισμένη γεωμετρία (με την μορφή μιας μετρικής όπως το g_μν, ενός τανυστή που ορίζει την γεωμετρία του χωροχρόνου) και κατανομή μάζας (T_μν) που θα ικανοποιεί την παραπάνω εξίσωση. Ο αστρονόμος Karl Schwarzschild ήταν ένας από τους πρώτους που βρήκε μια λύση το 1916. Την χρησιμοποίησε για να περιγράψει τον κενό χωροχρόνο γύρω από ένα ακίνητο, σφαιρικό αντικείμενο με μάζα. Αυτό επιτρέπει, για παράδειγμα, τον υπολογισμό της βαρύτητας κοντά σε έναν πλανήτη, ένα άστρο ή ακόμα και μια μαύρη τρύπα.

Το 1963 ο μαθηματικός Roy Kerr ακολούθησε την ίδια προσέγγιση με τον Schwarzschild αλλά για περιστρεφόμενες μάζες. Η λύση του ωστόσο έχει εκπληκτικές ιδιότητες: αυτή η λύση καθιστά δυνατή την ύπαρξη μιας διαδρομής κατά μήκος μιας κλειστής, χρονοειδούς καμπύλης. Θεωρητικά, αυτό σημαίνει ότι το ταξίδι στο παρελθόν επιτρέπεται σε αυτό το σύστημα. Μπορεί να συμβεί μόνο σε μια περιοχή του χωροχρόνου Kerr που όμως είναι ασταθής και οι παραμικρές αλλαγές προκαλούν την κατάρρευσή της. Έτσι, παρότι η λύση Kerr πιθανότατα περιγράφει αρκετά καλά τον χωροχρόνο έξω από τις περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες, αποτυγχάνει στην περιοχή κοντά τους – και είναι ακριβώς σε αυτή την περιοχή όπου θα ήταν δυνατές οι χρονοειδείς καμπύλες. Όμως, όπως αποδεικνύεται, το σύμπαν του Kerr δεν είναι η μόνη λύση των εξισώσεων του Αϊνστάιν που επιτρέπει ταξίδι στο παρελθόν.

Στη συνέχεια θα εξετάσουμε κι άλλες λύσεις της ειδικής και της γενικής θεωρίας της σχετικότητας που προσφέρουν διαφορετικές αντιλήψεις για το σύμπαν, τον χρόνο και τον χώρο.

Οι σκουληκότρυπες ως Μηχανή του Χρόνου

Προηγουμένως είδαμε πώς η ειδική θεωρία της σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν κάνει δυνατό το ταξίδι στο μέλλον και πώς διάφορες λύσεις της γενικής θεωρίας της σχετικότητας ανοίγουν την πόρτα για το ταξίδι στο παρελθόν. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες λύσεις προέρχεται από έναν ιδιοφυή μαθηματικό και φίλο του Αϊνστάιν, τον Kurt Gödel.

Το 1949, ως δώρο γενεθλίων για τον Αϊνστάιν, ο Gödel ανέπτυξε μια λύση που θα επέτρεπε χρονοειδείς καμπύλες. Αν επρόκειτο να ταξιδέψετε κατά μήκος αυτών των καμπυλών, θα ξεκινούσατε από ένα σημείο στον χωροχρόνο, θα κινούσασταν στο παρελθόν και τελικά θα καταλήγατε πίσω στο χρονικό σημείο εκκίνησής σας. Το σύμπαν που περιγράφει η λύση του Gödel ήταν ωστόσο παράξενο. Αποτελούνταν από σωματίδια που έμοιαζαν με σκόνη και κινούνταν σαν ρευστό σε έναν περιστρεφόμενο χωροχρόνο με αρνητική κοσμολογική σταθερά. Και το σχεδίασε ειδικά με αυτόν τον τρόπο για να κάνει εφικτό το ταξίδι στο παρελθόν.

Αυτό οδήγησε τους φυσικούς να υποθέσουν ότι οι χρονοειδείς καμπύλες ήταν ένα τρελούστικο κατασκεύασμα μη ρεαλιστικών λύσεων στη γενική σχετικότητα. Όμως, το 1988 ο Kip Thorne και οι συνεργάτες του βρήκαν ένα νέο είδος λύσης στις εξισώσεις πεδίου του Αϊνστάιν: διασχίσιμες σκουληκότρυπες, οι οποίες θα επέτρεπαν το ταξίδι στον χρόνο σε ρεαλιστικά μοντέλα του σύμπαντος. Αυτό αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων για τα ταξίδια στον χρόνο. Οι σκουληκότρυπες είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι φυσικοί έχουν φανταστεί το ταξίδι στο παρελθόν^(*). Αλλά αν κάτι φτάσει εκεί, είναι φυσικά δυνατό να αλλάξει οτιδήποτε;

Το παράδοξο του παππού^(**)

Η πιθανή ύπαρξη κλειστών χρονοειδών καμπυλών εγείρει πολλά ερωτήματα. Θεωρήστε αυτό που τέθηκε στο μυθιστόρημα «Future Times Three» του Γάλλου συγγραφέα René Barjavel το 1944: Τι θα γινόταν αν ένα άτομο ταξίδευε στο παρελθόν και προκαλούσε τον θάνατο του παππού του προτού εκείνος μπορέσει να αποκτήσει παιδιά; Σε αυτή την περίπτωση, ο χρονοταξιδιώτης δεν έπρεπε να υπάρχει, δημιουργώντας ένα παράδοξο.

Ο Ρώσος φυσικός Igor Dmitriyevich Novikov ασχολήθηκε με τέτοια ερωτήματα και διατύπωσε την αρχή της αυτοσυνέπειάς του: ένας χρονοταξιδιώτης μπορεί να επηρεάσει το παρελθόν, αλλά δεν μπορεί να το αλλάξει. Έτσι, η παρέμβαση του χρονοταξιδιώτη δεν μπορεί να μεταμορφώσει το μέλλον σε κάτι διαφορετικό από αυτό από το οποίο ξεκίνησε. Αυτή η αρχή έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές τηλεοπτικές σειρές και ταινίες, όπως το Doctor Who, το The Umbrella Academy, το 12 Monkeys και η γερμανική τηλεοπτική σειρά Dark. Οι πρωταγωνιστές προσπάθησαν να αλλάξουν το παρελθόν, αλλά οι ενέργειές τους προκάλεσαν τελικά τα ίδια τα γεγονότα που αρχικά προσπαθούσαν να αποτρέψουν.

Για να υποστηρίξουν την αρχή της αυτοσυνέπειας, ο Thorne και αρκετοί από τους μαθητές του ανέπτυξαν ένα υποδειγματικό μοντέλο του παραδόξου του παππού που περιγράφεται από τον Barjavel. Φανταστείτε μια μπάλα να κυλάει μέσα από μια σκουληκότρυπα στο παρελθόν και να αναδύεται με τέτοιο τρόπο ώστε να συγκρούεται με τον μελλοντικό εαυτό της, εμποδίζοντάς τον έτσι να κυλήσει εξ’ αρχής μέσα στην σκουληκότρυπα. Το ερώτημα που απασχόλησε τους φυσικούς ήταν: Για κάθε αρχική συνθήκη, θέση και αρχική ταχύτητα της μπάλας, υπάρχει μια λύση στην οποία το περιγραφόμενο σενάριο δεν συμβαίνει; Με άλλα λόγια, θα μπορούσε η μπάλα να βγαίνει πάντα από την σκουληκότρυπα με τέτοιο τρόπο ώστε να συγκρούεται με τον μελλοντικό εαυτό της, αλλά ο μελλοντικός εαυτός να βρίσκει και πάλι τον δρόμο του προς την τρύπα; Πράγματι, οι υπολογισμοί της ομάδας του Thorne το 1991 φάνηκε να το επιβεβαιώνουν.

Δεν μπόρεσαν να κατασκευάσουν κατάλληλες αρχικές συνθήκες που θα επέτρεπαν στην μπάλα να εμποδίσει αναπόφευκτα τον μελλοντικό εαυτό της από το να κυλήσει μέσα στη σκουληκότρυπα. Αυτό το συμπέρασμα τους επέτρεψε να ενισχύσουν την υπόθεσή τους: οι αυτοσυνεπείς λύσεις για το ταξίδι στον χρόνο φαίνονται πάντα δυνατές. Αλλά δεν μπορούσαν να το αποδείξουν.

Όπως ανακάλυψαν, για ορισμένες αρχικές καταστάσεις ήταν δυνατά διάφορα αυτοσυνεπή σενάρια – μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις άπειρα. Αλλά αυτό οδήγησε στο ερώτημα ποιο σενάριο θα συνέβαινε στην πραγματικότητα. Σαν να μην ήταν αρκετά περίπλοκο αυτό, ο Thorne και οι φοιτητές του χρησιμοποίησαν επίσης την κβαντομηχανική: υπέθεσαν ότι η μπάλα βρίσκεται σε μια υπέρθεση όλων των συνεπών πιθανοτήτων την στιγμή που εξέρχεται από τη σκουληκότρυπα. Αυτό σημαίνει ότι η μπάλα δεν πέφτει με ακριβώς μία συγκεκριμένη ταχύτητα, αλλά μάλλον με όλες ταυτόχρονα. Οι ερευνητές κατάφεραν ωστόσο να δείξουν ότι αυτή η εκδοχή είναι επίσης συμβατή με τη φυσική της σκουληκότρυπας και επομένως με την γενική σχετικότητα.

Ένα Αποτυχημένο Πάρτι για Χρονοταξιδιώτες

Αν και αυτή η λύση ικανοποίησε ορισμένους φυσικούς, δεν ήταν αρκετή για τον Stephen Hawking. Το 1992 διατύπωσε την «εικασία για την προστασία της χρονολογίας», σύμφωνα με την οποία οι φυσικοί νόμοι μιας (απροσδιόριστης ακόμα) θεμελιώδους θεωρίας θα εμπόδιζαν τα μακροσκοπικά αντικείμενα να ταξιδέψουν πίσω στον χρόνο. «Φαίνεται ότι υπάρχει ένας οργανισμός προστασίας της χρονολογίας, ο οποίος αποτρέπει την εμφάνιση κλειστών χρονοειδών καμπυλών και έτσι καθιστά το σύμπαν ασφαλές για τους ιστορικούς», έγραψε.

Αυτή η ιδέα δεν ήταν εντελώς νέα και μπορεί να βρεθεί, μεταξύ άλλων, στο έργο του Isaac Asimov «Το Τέλος της Αιωνιότητας». Εκεί, ένας οργανισμός πέραν του χρόνου, η «Αιωνιότητα», παρεμβαίνει για να διασφαλίσει ότι όλα τα ιστορικά γεγονότα συμβαίνουν πράγματι όπως έχουν ήδη συμβεί.

Για να υπογραμμίσει την άποψή του, ο Hawking διοργάνωσε ένα πάρτι με σαμπάνια, γλυκά και μπαλόνια στις 28 Ιουνίου 2009, αλλά δεν εμφανίστηκε κανείς. Η δημόσια πρόσκληση στάλθηκε μόνο αφότου πραγματοποιήθηκε το πάρτι και επομένως απευθυνόταν σε χρονοταξιδιώτες. Εντελώς χιουμοριστικά, για τον Hawking αυτή ήταν μια ξεκάθαρη ένδειξη ότι το ταξίδι στο παρελθόν είναι αδύνατο.

Πηγές:
1, Does physics allow time travel? https://www.scientificamerican.com/article/why-einsteins-theories-of-relativity-make-time-travel-possible/
2. Wormholes could be the key to time travel- – https://www.scientificamerican.com/article/wormholes-could-be-the-key-to-time-travel/

(*) Η διατήρηση μιας διασχίσιμης σκουληκότρυπας απαιτεί εξωτική ύλη, δηλαδή ύλη με αρνητική ενεργειακή πυκνότητα και παραβίαση ορισμένων ενεργειακών συνθηκών (διαβάστε σχετικά ΕΔΩ: Οι σκουληκότρυπες στο επίκεντρο της επικαιρότητας).
(**) Δείτε επίσης: Το παράδοξο του παππού

ΠΗΓΗ: physicsgg.me

Ο Steven Runciman για τον Πλήθωνα

Στις 26 Ιουνίου του 1452 άφησε την τελευταία του πνοή στο Μυστρά ο έσχατος των Ελλήνων Φιλοσόφων Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός. Την ίδια ημέρα ένας κατάσκοπος του Δεσπότη του Μυστρά Δημητρίου έφερε στη γυναίκα του, Θεοδώρα Ασάνη, που είχε καταγωγή από μια ελληνοβουλγαρική οικογένεια, ένα χειρόγραφο. Η Θεοδώρα το διάβασε προσεχτικά και εύκολα κατάλαβε ότι το κείμενο αυτό βρισκότανε μακριά από τις αρχές του Χριστιανισμού. Απέστειλε αμέσως το χειρόγραφο του Πλήθωνος στον, σε δυσμένεια ευρισκόμενο τότε, μοναχό Γεννάδιο Σχολάριο, που έμελλε να γίνει ο πρώτος Πατριάρχης της τουρκοκρατίας στην Κωνσταντινούπολη. Επειδή όλα έχουν την σημασία τους, πρέπει να πούμε ότι ο σύζυγος της Θεοδώρας Δημήτριος, ο τότε Δεσπότης του Μυστρά, το 1442 είχε προσπαθήσει να καταλάβει τον θρόνο με την βοήθεια των Τούρκων και είχε λεηλατήσει μάλιστα και τα προάστια της Κωνσταντινουπόλεως. Αργότερα έδωσε την κόρη του γυναίκα στον Μωάμεθ τον Β’ και πέθανε στα 1471.

Ο Σχολάριος μετά την πτώση έγινε ως γνωστόν, Πατριάρχης. Ένα από τα πρώτα έργα που έπραξε σαν Πατριάρχης ήταν να παραδώσει στην πυρά το έργο του Πλήθωνος Γεμιστού. Όπως μάλιστα χαρακτηριστικά ο ίδιος αναφέρει για την πράξη του αυτή «(…)δια ταύτα, τοίνυν, και ότι ου πατρόθεν τοιούτος ήν, αλλ’ αποστάτης, και ότι πάνδεινος αγροικία το ημέτερον νυν έχει γένος, ουκ αφανισμού μόνον χάριν, αλλά ποινής είνεκα μάλιστα, δοθήναι πυρί πεποιήκαμεν το βιβλίον.». Γεννάδιος Πατριάρχης (Περί του βιβλίου του Γεμιστού). Σχολιάζοντας την πράξη αυτή του Σχολαρίου, ο Κωστής Παλαμάς στον Δωδεκάλογο του Γύφτου (λόγος ΣΤ–Γύρω σε μια φωτιά) γράφει τον στίχο:

«Άναβε φωτιές, καλόγερε,
Κάψε, κάψε, στα χαμένα καις
Απ’ τη στάχτη της φωτιάς σου
Της Ιδέας ο χρυσαϊτός
Τις φτερούγες του τεντώνει πιο πλατιές
Προς τα ύψη, προς το φως».

Ποιος ήταν ο Πλήθων;

Ποιος ήταν όμως ο Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός, που προκάλεσε τόσο μίσος, αλλά και τόση αγάπη και πίστη στην εποχή του; Ποιος ήταν αυτός ο φιλόσοφος, που γέννησε αισθήματα άφατης οργής στους δογματικούς, αλλά είχε θερμούς συμπαραστάτες του φωτισμένους άνδρες της τελευταίας αυτοκρατορίας των Ελλήνων και ανάμεσά τους και τον ίδιο τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο; Τι ήθελε να επιτύχει με το μεταρρυθμιστικό του έργο; Ο Πλήθων, στο έργο του «Νόμων Συγγραφή» από το οποίο σώζονται μόλις… 16 από τα 101 κεφάλαια(!) ήθελε να φτιάξει μια νέα θρησκεία, μια νέα πίστη, μια νέα πολιτεία για το Έθνος των Ελλήνων. Ήθελε να εμπνεύσει στους Έλληνες της παρηκμασμένης εποχής του με την λατρεία σε μια νέα θρησκευτική πίστη τον φανατισμό και την θέληση για επιβίωση. Ήθελε να γίνει ο Μωάμεθ των Ελλήνων και όπως ακριβώς ο Μωάμεθ δημιούργησε σαν προφήτης με το κήρυγμά του μια αυτοκρατορία για τους Άραβες, με το ίδιο ακριβώς πάθος ήθελε και ο Πλήθων να εμπνεύσει τους Έλληνες του καιρού του.

Προσωπικότητα αντιφατική για την οποία έχουν γραφεί ύμνοι, αλλά και κατάρες, υπήρξε ο τελευταίος φιλόσοφος του «Αρχαίου» Ελληνισμού, που έζησε στο τελευταίο κάστρο της Αυτοκρατορίας μας, στο Μυστρά, ο Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός. Οι θρησκευτικές του αντιλήψεις προκάλεσαν όπως ήταν φυσικό την αντίδραση των κεφαλών της Εκκλησίας, που δεν μπορούσε να αποδεχθεί έναν αρνητή του δόγματος σε μια εποχή τόσο δογματική. Παρ’ όλα αυτά για την ηθική του και την αρετή του και την ευρύτητα του πνεύματός του αναφέρονται με επαινετικούς χαρακτηρισμούς ακόμη και οι εχθροί του. Όπως ο πρώτος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως των χρόνων της Τουρκοκρατίας, Σχολάριος.

Σημαντική ήταν η συμβολή του στην επίγνωση της εθνικής συνειδήσεως του γένους των Ελλήνων, που σύμφωνα με τους Τσάκωνα και Παπανούτσο υπήρξε δημιούργημα του πνευματικού κινήματος του Μυστρά. Μέχρι τον δέκατο αιώνα, όπως γνωρίζουμε από την ιστορία, Έλληνες ονομαζόντουσαν μόνον οι κάτοικοι της περιοχής Μάνη της Πελοποννήσου γιατί κρατούσαν μέχρι εκείνη την εποχή την αρχαία θρησκεία των Ελλήνων και δεν είχαν γίνει Χριστιανοί. Ο πρώτος όμως, που εισήγαγε την λέξη Έλληνες και πάλι στην αυτοκρατορία μας, δεν ήταν ο Πλήθων, αλλά ο λόγιος (ΚΑΙ ορθόδοξος μοναχός…) Νικηφόρος Βλεμμύδης (1197–1272). Την πρότασή του υιοθέτησε ο μαθητής του Αυτοκράτορας της Νίκαιας Θεόδωρος Β’ Λάσκαρης (1254–1258) και έτσι η λέξη Ρωμαίοι είχε αντικατασταθεί από την λέξη Έλληνες από εκείνη ακόμα την εποχή. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν σήμερα κάποιοι «προοδευτικοί» διανοούμενοι, που… φιλότιμα προσπαθούν να μας πουν πως Έλληνες δεν υπήρχαν και δημιουργήθηκαν τον 19ο αιώνα κάτω από την επίδραση του γαλλικού διαφωτισμού!

Ο Νόμος του Λυκούργου και η Πλατωνική Πολιτεία

Ας έλθουμε τώρα στις πολιτικές αντιλήψεις του Πλήθωνος, τις οποίες με άριστο τρόπο περιγράφει ο Steven Runciman, στο απόσπασμα που παραθέτουμε μετά το τέλος αυτού του κειμένου. Ο Πλήθων πιστεύει σε ένα μοναρχικό, αριστοκρατικό και συγκεντρωτικό κράτος. Ο ίδιος ο φιλόσοφος στα σωζόμενα αποσπάσματα του έργου του περιγράφει την πολιτεία που θέλει να δημιουργήσει ως εξής: «Πολιτείαν δε Λακωνικήν… προστιθεμένης δε της εν τοις άρχουσι μάλιστα φιλοσοφίας, του κρατίστου δη τούτου των Πλατωνικών πολιτευμάτων».

Η φυλετική καταγωγή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση όχι μόνο για την ανάδειξη των αρχόντων, αλλά ακόμη και για το προνόμιο να είναι κανείς στρατιώτης. Ο άρχοντας πρέπει να έχει στα χέρια του την απόλυτη εξουσία, όμως πρέπει να συμβουλεύεται ένα σώμα πολιτών, που θα προερχόταν από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Μήπως αυτό θυμίζει σε κάποιους την συντεχνιακή βουλή του φασιστικού καθεστώτος; Σε θέματα δημοσιονομικά εκφράζει σκληρές, εθνικές θέσεις και περιορίζει την κυκλοφορία του νομίσματος κάθε ξένου κράτους μέσα στην επικράτεια, ενώ καταργεί το ελεύθερο εμπόριο και θεσμοθετεί αυστηρό έλεγχο στις εισαγωγές και τις εξαγωγές. Η ιδιοκτησία απαγορεύεται και κατά το Πλατωνικό σύστημα, οι πολίτες του κράτους χωρίζονται σε τρία γένη. Σε αυτούς που θα παράγουν τα αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα και που πρέπει να κατέχουν τόση γη, όση μπορούν να καλλιεργήσουν. Σε αυτούς που «διακονούν» (μεταποιητές, μεταπράτες διανομείς) και στο περίφημον «ΑΡΧΙΚΟΝ», στο οποίο συμπεριλαμβάνει τον ηγεμόνα, τους άρχοντες, τους φύλακες (στρατιώτες) και τους δικαστές. Απαγορεύει ακόμη αυστηρά σε όσους ανήκουν εις το γένος το «ΑΡΧΙΚΟΝ» να έχουν την οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα.

Αυτές ήταν με λίγα λόγια οι πολιτικές αντιλήψεις του Πλήθωνος Γεμιστού και αν κάποιος θελήσει με τα δεδομένα της σημερινής εποχής να την χαρακτηρίσει σίγουρα θα μπορούσε να πει ότι ήσαν Φυλετικές, Εθνικιστικές, Σοσιαλιστικές και Συγκεντρωτικές. Ο Πλήθων Γεμιστός, πέρα από νεότερος Ιουλιανός όπως τον απεκάλεσαν κάποιοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς, πέρα από φιλόσοφος, ήταν και πολιτικός. Οι πολιτικές του όμως αντιλήψεις σίγουρα δεν θα άρεσαν σε κάποιους ελευθεριάζοντες νεοπαγανιστές, που τον θαυμάζουν. Δεν ήταν υπέρ των διασκεδάσεων και της ηθικής ελευθερίας, αλλά αντίθετα σκληρός και αυταρχικός στη σκέψη του.

Για του λόγου το αληθές σας παραθέτουμε το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο «Μυστράς», σελ.129, ενός εκ των μεγαλυτέρων βυζαντινολόγων του κόσμου, του Steven Runciman:

«Οι πολιτικές ιδέες του Πλήθωνα βασίζονταν σε αυτές του Πλάτωνα, αλλά επεδίωκε να είναι λειτουργικές και σύγχρονες. Ήταν τρομαγμένος από την ανομία των τοπικών αρχόντων και τη καταδυνάστευση των φτωχών που συνήθιζαν. Έπρεπε να υπάρχει μια ισχυρή συγκεντρωτική μοναρχία. Ο δεσπότης έπρεπε να έχει πλήρεις υπέρτατες εξουσίες, αλλά και να συμβουλεύεται ένα συμβούλιο ανδρών που θα προέρχονταν από όλες τις κοινωνικές τάξεις και θα επιλέγονταν για την ευθυκρισία τους, τη μετριοπάθειά τους και την αφοσίωσή τους. Έπρεπε να έχουν μέτρια εισοδήματα. Πέρα από αυτούς η κοινωνία θα ήταν διαιρεμένη σε δύο τάξεις. Θα ήσαν οι στρατιώτες όλοι από την ελληνική φυλή, καθώς δεν έπρεπε να έχει κανείς εμπιστοσύνη στους ξένους μισθοφόρους που έπαιρναν καλούς μισθούς και δεν πλήρωναν φόρους. Μετά θα υπήρχαν αυτοί που πλήρωναν φόρο – οι έμποροι, οι αγρότες και οι χωρικοί – και αυτοί οι φόροι, όλοι πληρωμένοι σε είδος, θα συντηρούσαν τη στρατιωτική τάξη. Η κυριότητα κτηματικής περιουσίας θα έπρεπε να καταργηθεί. Όλα τα κτήματα θα ανήκαν στο Κράτος. Αλλά ο κάθε αγρότης και χωρικός θα είχε τη δυνατότητα να καλλιεργεί τόση ακριβώς γη όση θα μπορούσε να καλλιεργήσει δουλεύοντας μαζί με την οικογένειά του, στέλνοντας το ένα τρίτο της σοδειάς του να πουληθεί προς όφελος της διοίκησης. Θα μπορούσε να κτίσει εκεί και να καλλιεργήσει ό,τι σιτηρά ήθελε. Ειδικά κίνητρα θα δίνονταν σε αυτούς που θα καλλιεργούσαν χέρσα γη. Το νομισματικό σύστημα θα έπρεπε να αναμορφωθεί. Και θα υπήρχαν αυστηροί έλεγχοι στις εισαγωγές και εξαγωγές. Θα έπρεπε επίσης να γίνουν ποινικές μεταρρυθμίσεις. Ο ακρωτηριασμός θα έπρεπε να καταργηθεί, αλλά η θανατική ποινή θα έπρεπε να διατηρηθεί. Και σε ένα μεταγενέστερο έργο απαιτεί να καίγεται δια πυράς οποιοσδήποτε είναι ένοχος σεξουαλικής παρέκκλισης ή μοιχείας. Φαίνεται ότι παρέβλεψε τη δουλεία. Στο δεσπότη και τους υπουργούς του θα επιτρεπόταν ένας περιορισμένος αριθμός ειλώτων. Αποδοκίμασε το μοναχισμό καθώς δεν συνέβαλε καθόλου στο γενικό καλό.

Ο Πλήθων αντιλήφθηκε ότι, σύμφωνα με τα ίδια του τα λόγια, «η πολιτική αποκατάσταση εξαρτάται από τη συνταγματική μεταρρύθμιση». Αλλά οι μεταρρυθμίσεις που πρότεινε, καθώς ήσαν γεμάτες από ασάφειες και μερικές φορές από αντιφάσεις, ήσαν εντελώς ανεφάρμοστες. Κανένας κυβερνήτης δεν θα μπορούσε να τις επιβάλει στην Πελοπόννησο εκείνη την εποχή. Πρέπει να θαυμάσουμε την πρωτοτυπία του και το κουράγιο του αλλά μια εθνικιστική σοσιαλιστική δικτατορία σαν αυτή που οραματιζόταν, θα ήταν δίκαια απεχθής στους περισσότερους από τους Έλληνες. Ο αυτοκράτορας και ο δεσπότης, αν και παρέμειναν αφοσιωμένοι στο φιλόσοφο φίλο τους, έδιναν πολύ λίγη προσοχή στις συμβουλές του».

«Απεχθής» πιστεύει πως θα ήταν για τους Έλληνες εκείνης της εποχής η «εθνικιστική σοσιαλιστική δικτατορία» που πρότεινε ο Πλήθων. Δική του άποψη και μάλιστα άποψη αυθαίρετη αφού κρίνει με τα δεδομένα του «πολιτικά ορθού» της εποχής μας μιαν άλλη εποχή. Αυτό πάντως που γνωρίζουμε από την εξέλιξη της ιστορίας είναι ότι οι Έλληνες που δεν ακολούθησαν τα όσα συμβούλευε ο Πλήθων, πολύ σύντομα γνώρισαν τον όλεθρο, την καταστροφή και την δουλεία!

ΠΗΓΗ: xrisiavgi.com

«Στο 5,1% εκτοξεύθηκε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα – Νέο κύμα ακρίβειας πιέζει τα νοικοκυριά»

Νέα ισχυρή άνοδο κατέγραψε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο, εντείνοντας την πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και επαναφέροντας στο προσκήνιο το πρόβλημα της ακρίβειας.

Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στο 5,1%, έναντι 3,7% τον Αύγουστο, καταγράφοντας δηλαδή άνοδο κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν μήνα.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η μηνιαία μεταβολή των τιμών. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 1,8% σε σχέση με τον Αύγουστο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας.

Η νέα άνοδος δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Στην Ευρωζώνη ο ετήσιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι ανέβηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο. Ωστόσο, η ελληνική επίδοση βρίσκεται αισθητά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Καθοριστικό ρόλο στη νέα πληθωριστική πίεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο φαίνεται να παίζει η ενέργεια. Η Eurostat εκτιμά ότι οι τιμές της ενέργειας στην Ευρωζώνη αυξήθηκαν σε ετήσια βάση κατά 18,8%, έναντι 14,3% τον Αύγουστο. Ακολουθούν οι υπηρεσίες με 3,2%, τα τρόφιμα, αλκοολούχα ποτά και καπνός με 1,4% και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά με 1,1%.

Για την Ελλάδα, η αύξηση του γενικού δείκτη στο 5,1% αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πρόβλημα για τα νοικοκυριά. Οι συνεχείς ανατιμήσεις περιορίζουν την πραγματική αγοραστική δύναμη μισθών και συντάξεων, καθώς μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται στην κάλυψη βασικών αναγκών.

Υπενθυμίζεται ότι τον Σεπτέμβριο του 2025 ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα βρισκόταν στο 1,8%, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της μεταβολής μέσα σε έναν χρόνο.

Τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν αποτελούν την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat. Η πλήρης δημοσίευση των εναρμονισμένων στοιχείων για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου έχει προγραμματιστεί για τις 16 Οκτωβρίου 2026, οπότε θα υπάρχει αναλυτικότερη εικόνα για τις κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών που τροφοδότησαν τις ανατιμήσεις.

Το βέβαιο είναι ότι η νέα εκτίναξη του πληθωρισμού δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην καθημερινότητα των πολιτών και καθιστά την πορεία των τιμών ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα του φθινοπώρου.

ΠΗΓΗ: elkosmos.gr

Έργα και ημέρες του εθνοπροδότη Κωνσταντίνου Καραμανλή

Ποιος είναι στην πραγματικότητα ο Καραμανλής που κάποιοι επιτήδειοι συνένοχοι και ανιστόρητοι αποκαλούν ως «Εθνάρχη»;

α’) Δεν υπηρέτησε την θητεία του στον Ελληνικό Στρατό, ούτε συμμετείχε ποτέ σε καμιά ένοπλη πάλη του Έθνους. Αυτό συνέβη γιατί απηλλάχθη λόγω κώφωσης (εξού και το προσωνύμιο «κουφός» που του προσέδωσαν πολιτικοί του αντίπαλοι).

β’) Αναρριχήθηκε στην πολιτική, χάρη στις ύποπτες ηθικά προσωπικές σχέσεις του με το στέλεχος του Λαϊκού Κόμματος Λάμπρο Ευταξία. Είναι χαρακτηριστική η σκηνή που περιγράφει ο Γεώργιος Παπανδρέου, όταν σε κάποια κηδεία επιφανούς προσώπου, παρατηρώντας ο ίδιος τον Καραμανλή να βρίσκεται μπροστά από τον Ευταξία, είπε με το γνωστό σαρκαστικό του ύφος: «Πρώτη φορά στη ζωή μου βλέπω τον Καραμανλή μπροστά από τον Ευταξία.».

γ’) Τρομερά φιλόδοξος και αρχομανής, κατόρθωσε να γίνει πρωθυπουργός χωρίς κανείς να το περιμένει, με τη βοήθεια του ξένου παράγοντα. Οι Άγγλοι και οι Αμερικανοί τον προώθησαν σε βάρος του «φαβορί» Παναγιώτη Κανελλόπουλου, για να εκτελέσει αδιαμαρτύρητα τα όποια σχέδιά τους.

δ’) Υπέγραψε ο πρωθυπουργός τις προδοτικές συμφωνίες Ζυρίχης–Λονδίνου, οι οποίες έθαψαν το ζήτημα της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα και βάζοντας τους Τούρκους ως ισότιμους συνομιλητές και εγγυήτρια δύναμη, οδηγηθήκαμε στην τραγωδία του 1974. Μάλιστα, γι’ αυτές τις συμφωνίες είχε θρασύτατα δηλώσει πως ήταν «οι ευτυχέστερες μέρες της ζωής του»!

ε’) Ενώ ο Ελληνικός Λαός διαδήλωνε υπέρ του αγώνα της ΕΟΚΑ, αυτός έβαζε την αστυνομία να δέρνει αλύπητα και να φτάνει ακόμη και μέχρι την δολοφονία διαδηλωτών.

στ’) Με την αλλοπρόσαλλη αντιλαϊκή πολιτική του οδήγησε την ΕΔΑ (το μετωπικό σχήμα του ΚΚΕ) στην αξιωματική αντιπολίτευση το 1958 με 25% (!), 9 μόλις χρόνια μετά την στρατιωτική συντριβή των κομμουνιστών.

ζ’) Είναι ο βασικός υπεύθυνος για το πολεοδομικό έκτρωμα της σύγχρονης Αθήνας.

η’) Δημιούργησε απίστευτη ανεργία με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες να φεύγουν στο εξωτερικό για εύρεση εργασίας.

θ’) Σαν γνήσιος «ετοιματζής» εγκατέλειψε το κόμμα του το 1963 εν όψει της επερχόμενης εκλογικής συντριβής και την κοπάνησε από την χώρα με το ψευδώνυμο Τριανταφυλλίδης.

ι’) Επέστρεψε σαν πρωθυπουργός το 1974, πάλι με τη βοήθεια του ξένου παράγοντα, ολοκληρώνοντας το ξεπούλημα της Κύπρου.

ια’) Νομιμοποίησε το ΚΚΕ εντελώς αυθαίρετα και χωρίς ούτε καν μια δήλωση μετανοίας των μπολσεβίκων για τα εγκλήματά τους.

ιβ’) Στα πλαίσια της «αποχουντοποίησης» έδωσε τα πάντα στους μαρξιστές για να πάρει τα «καλά τους λόγια» με αποτέλεσμα την πλήρη κυριαρχία τους σ’ όλους τους τομείς της ζωής.

ιγ’) «Ετοιματζής» και πάλι και διαβλέποντας την εκλογική του συντριβή το 1981, την κοπάνησε για μια ακόμη φορά, αυτή τη φορά γινόμενος πρόεδρος της δημοκρατίας. Για να το κάνει αυτό, διέλυσε τόσο την ΕΔΗΚ όσο και την Εθνική Παράταξη, εξυπηρετώντας έτσι ξανά την αρχομανία του για την προεδρία και διευκολύνοντας τον δρόμο για την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.

ΠΗΓΗ: xrisiavgi.com