Το Γοτθικό Μυθιστόρημα - Μία σύντομη εισαγωγή

Το «Γοτθικό Μυθιστόρημα» είναι ένα είδος μυθοπλασίας που κυριαρχείται από μια ατμόσφαιρα μυστηρίου, τρόμου και ρομαντισμού. Εγκαινιάστηκε το 1764 από τον Άγγλο συγγραφέα Horace Walpole με το έργο του «Το Κάστρο του Οτράντο – Μια Γοτθική Ιστορία». Λίγα χρόνια αργότερα, δεκάδες άλλοι συγγραφείς, κυρίως Βρετανοί (Clara Reeve, Ann Radcliffe, Matthew Gregory Lewis, William Beckford, κ.α.), έφεραν το είδος στην κορύφωσή του.  

Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα γράφτηκαν τα σπουδαιότερα αριστουργήματα του είδους («Φρανκενστάιν» της Mary Shelley, «Ανεμοδαρμένα Ύψη» της Emily Brontë, «Τζέιν Έιρ» της Charlotte Brontë, «Η Γυναίκα με τ’ άσπρα» του Wilkie Collins, «Δρ. Τζέκιλ και κύριος Χάιντ» του Robert Louis Stevenson, «Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι» του Oscar Wilde, «Δράκουλας» του Bram Stoker και πλήθος άλλων. 

Τον επόμενο αιώνα και μέχρι τις μέρες μας, η Γοτθική Μυθοπλασία γνώρισε ποικίλες μετεξελίξεις και μεταμορφώσεις. Σπουδαίοι συγγραφείς (Α. Machen, A. Blackwood, H.P. Lovecraft, C. A. Smith, S. Jackson, R. Matheson, S. King κ.α.) εμπλούτισαν το είδος, δημιουργώντας, εκτός από τον υπερφυσικό τρόμο, νέες πηγές τρόμου (ψυχολογικός τρόμος, τρόμος για το Άγνωστο, το Απόκοσμο και το Ανοίκειο, «κοσμικός τρόμος», «φιλοσοφικός τρόμος» κ.λπ.).

ISBN: 978-618-5605-64-3

Συγγραφέας: Παύλος Γκάσταρης

Χρονολογία Έκδοσης: Ιούλιος 2026

Αριθμός Σελίδων: 104

Εκδόσεις: ΕΚΤΩΡ

Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία

Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος· και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος του αγνώστου

 

Παναγιώτης Λιάκος

Η είδηση των ημερών είναι αυτή η φωτογραφία. Αποτυπώνει εύγλωττα, ιδανικά θα ’λεγε κάποιος οξυδερκής νεοδημοκράτης «αναλυτής» (πάντα με το αζημίωτο), τις επιδόσεις μα και τις δυνατότητες του ελληνόφωνου πολιτικού κόσμου. Ειδικότερα, αποτελεί ένα απείκασμα της εμπειρίας του ζην σε καθεστώς υπαρκτού μητσοτακισμού.

Επειδή γράμματα δεν ξέρουμε πολλά και όποτε αντικρίζουμε κάτι τόσο μεγαλειώδες ξεχνάμε ακόμα και τα λίγα που μισοξέρουμε, θα χρειαστούμε τις δυνατότητες ενός μεγάλου μετρ για να περιγράψουμε ό,τι βλέπουμε. Συνελόντι ειπείν, η φωτό θυμίζει όσα έγραφε ο αξεπέραστος Αμερικανός συγγραφέας μακάβριων ιστοριών και αφηγημάτων τρόμου Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ (φωτό κάτω) στη θρυλική μονογραφία του «Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία».

Πρωτοεκδόθηκε το 1827. Ο Λάβκραφτ έζησε λίγο (γεν. 1890 – απεβ. 1937), αλλά επηρέασε πολύ πολλές μορφές τέχνης. Απολαύστε το ξεκίνημα της σπουδαίας λαβκράφτειας ξενάγησης του αναγνώστη στο πεδίο του λογοτεχνικού τρόμου: «Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος· και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος του αγνώστου. Ελάχιστοι ψυχολόγοι θα αμφισβητούσαν αυτές τις αλήθειες, και η αποδοχή τους αρκεί για να θεμελιώσει διαχρονικά τη γνησιότητα και την αισθητική αξία της παράξενης λογοτεχνίας του τρόμου ως αυτοτελούς λογοτεχνικού είδους.

Εναντίον της εξαπολύονται όλα τα βέλη ενός υλιστικού ορθολογισμού, που αναγνωρίζει ως πραγματικές μόνο τις γνώριμες συγκινήσεις και τα εξωτερικά γεγονότα, καθώς και ενός αφελούς και άνευρου ιδεαλισμού, ο οποίος υποτιμά το αισθητικό κίνητρο και απαιτεί μια διδακτική λογοτεχνία, προορισμένη να ανυψώνει τον αναγνώστη σε μια αυτάρεσκη αισιοδοξία. Παρ’ όλη όμως αυτή την αντίσταση, η λογοτεχνία του αλλόκοτου όχι μόνο επέζησε, αλλά εξελίχθηκε και έφτασε σε αξιοσημείωτα επίπεδα τελειότητας, επειδή στηρίζεται σε μια βαθιά και πρωταρχική αρχή, της οποίας η απήχηση, αν και όχι πάντοτε καθολική, παραμένει αναγκαστικά έντονη και διαρκής για όσους διαθέτουν την απαιτούμενη ευαισθησία.

Η γοητεία του φασματικού και του μακάβριου απευθύνεται συνήθως σε περιορισμένο κοινό, γιατί προϋποθέτει από τον αναγνώστη έναν ορισμένο βαθμό φαντασίας και την ικανότητα να αποσπάται από την καθημερινότητα. Σχετικά λίγοι είναι αρκετά ελεύθεροι από τα δεσμά της ρουτίνας ώστε να αφουγκραστούν τα χτυπήματα που έρχονται από τον έξω κόσμο· γι’ αυτό και οι ιστορίες που πραγματεύονται συνηθισμένα συναισθήματα και γεγονότα, ή τις κοινότοπες συναισθηματικές παραμορφώσεις τους, θα κατέχουν πάντοτε την πρώτη θέση στις προτιμήσεις της πλειονότητας. Και ίσως δικαιολογημένα, αφού αυτά αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ωστόσο, οι ευαίσθητοι άνθρωποι υπήρχαν πάντοτε, ενώ καμιά φορά μια παράξενη σπίθα φαντασίας εισχωρεί ακόμη και στις πιο δύσκαμπτες διάνοιες. Έτσι, καμία ορθολογική ερμηνεία, καμία κοινωνική μεταρρύθμιση και καμία φροϋδική ανάλυση δεν κατορθώνει να εξαλείψει εντελώς τη συγκίνηση που προκαλεί ένας ψίθυρος δίπλα στο τζάκι ή ένα μοναχικό δάσος. Εδώ εκδηλώνεται ένα ψυχολογικό πρότυπο, μια παράδοση τόσο πραγματική και τόσο βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη ψυχή όσο κάθε άλλη. Είναι συνομήλικη με το θρησκευτικό αίσθημα, συγγενεύει στενά με πολλές εκφάνσεις του και αποτελεί τόσο ουσιώδες μέρος της βιολογικής μας κληρονομιάς, ώστε εξακολουθεί να ασκεί ισχυρή επίδραση σε μια μικρή αριθμητικά, αλλά εξαιρετικά σημαντική, μερίδα της ανθρωπότητας.

Τα πρώτα ένστικτα και συναισθήματα του ανθρώπου γεννήθηκαν ως απαντήσεις στο περιβάλλον μέσα στο οποίο βρέθηκε να ζει. Σαφή αισθήματα, βασισμένα στην ηδονή και στον πόνο, αναπτύχθηκαν γύρω από τα φαινόμενα των οποίων κατανοούσε τις αιτίες και τα αποτελέσματα. Γύρω όμως από όσα δεν μπορούσε να εξηγήσει (και στις απαρχές της ιστορίας το σύμπαν έσφυζε από τέτοια μυστήρια) πλέχτηκαν φυσικά προσωποποιήσεις, θαυμαστές ερμηνείες και αισθήματα δέους και φόβου, όπως θα συνέβαινε σε ένα γένος με ελάχιστες γνώσεις και περιορισμένη εμπειρία.

Το άγνωστο, ακριβώς επειδή ήταν και απρόβλεπτο, έγινε για τους πρωτόγονους προγόνους μας μια φοβερή και παντοδύναμη πηγή τόσο ευεργεσιών όσο και συμφορών, που έπλητταν την ανθρωπότητα για ακατανόητους και εντελώς εξωγήινους λόγους. Έτσι, το άγνωστο συνδέθηκε με σφαίρες ύπαρξης για τις οποίες δεν γνωρίζουμε τίποτε και στις οποίες δεν έχουμε καμία συμμετοχή. Και το φαινόμενο του ονείρου συνέβαλε στη διαμόρφωση της ιδέας ενός άυλου ή πνευματικού κόσμου. Γενικότερα, όλες οι συνθήκες της πρωτόγονης ζωής ευνοούσαν τόσο έντονα την αίσθηση του υπερφυσικού, ώστε δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το πόσο βαθιά εμποτίστηκε η ίδια η ανθρώπινη φύση από τη θρησκεία και τη δεισιδαιμονία».

ΠΗΓΗ: www.dimokratia.gr

Ο Κθούλου και ο Κοσμικός Τρόμος (VIDEO)

Χ. Φ. Λάβκραφτ - «Η Ιστορία του Νεκρονομικού» (VIDEO)

Algernon Henry Blackwood

   

Ο Άλγκερνον Χένρι Μπλάκγουντ (Algernon Henry Blackwood) ήταν Άγγλος αφηγητής, δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος κι  από τους πιο παραγωγικούς συγγραφείς ιστοριών φαντασμάτων στην ιστορία του είδους. Ο κριτικός λογοτεχνίας S.T. Joshi δήλωσε: "Το έργο του είναι πιο σταθερά αξιέπαινο από οποιονδήποτε περίεργο συγγραφέα εκτός από αυτό του Dunsany κι ότι η συλλογή διηγημάτων του Incredible Adventures (1914) μπορεί να είναι η 1η παράξενη συλλογή αυτού ή οποιουδήποτε άλλου αιώνα".      Γεννήθηκε 14 Μάρτη 1869 στο Shooter's Hill (τώρα μέρος του ΝΑ Λονδίνου, τότε του ΒΔ Κεντ). Μεταξύ 1871-80, έζησε στο Crayford Manor House, Crayford και εκπαιδεύτηκε στο Wellington College. Ο πατέρας του, Sir Stevenson Arthur Blackwood, ήτανε διαχειριστής ταχυδρομείου. Η μητέρα του, Χάριετ Ντομπς, ήταν η χήρα του 6ου δούκα του Μάντσεστερ. Σύμφωνα με τον Peter Penzoldt, ο πατέρας του, αν και δεν στερούνταν γνήσιας καλής καρδιάς, είχε τρομακτικά στενές θρησκευτικές ιδέες. Αφού ο Algernon διάβασε το έργο ενός ινδουιστή σοφού που έμεινε πίσω στο σπίτι των γονιών του, ανέπτυξε ενδιαφέρον για το Βουδισμό κι άλλες ανατολικές φιλοσοφίες.      Είχε ποικίλη καρριέρα, εργαζόμενος ως γαλακτοπαραγωγός στον Καναδά, όπου λειτούργησε επίσης ένα ξενοδοχείο για 6 μήνες, ως δημοσιογράφος εφημερίδας στη Νέα Υόρκη, μπάρμαν, μοντέλο, δημοσιογράφος για τους New York Times, ιδιωτικός γραμματέας, επιχειρηματίας και δάσκαλος βιολιού. Στη διάρκεια του χρόνου του στον Καναδά, έγινε επίσης από τα ιδρυτικά μέλη της Θεοσοφικής Εταιρείας του Τορόντο τον Φλεβάρη του 1891. Καθ' όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του, ήτανε περιστασιακός δοκιμιογράφος για περιοδικά. Στα τέλη της 10ετίας του 30, επέστρεψε στην Αγγλία κι άρχισε να γράφει ιστορίες για το υπερφυσικό. Ήταν επιτυχημένος, γράφοντας τουλάχιστον 10 πρωτότυπες συλλογές διηγημάτων κι αργότερα τις αφηγήθηκε στο ραδιόφωνο και τη τηλεόραση. Έγραψε επίσης 14 μυθιστορήματα, αρκετά παιδικά βιβλία και πολλά θεατρικά έργα, που τα περισσότερα παράχθηκαν, αλλά δεν δημοσιεύτηκαν. Ήταν άπληστος εραστής της φύσης και της υπαίθρου, όπως αντικατοπτρίζουν πολλές από τις ιστορίες του. Για να ικανοποιήσει το ενδιαφέρον του για το υπερφυσικό, εντάχθηκε στο The Ghost Club. Δεν παντρεύτηκε ποτέ. Σύμφωνα με τους φίλους του ήταν μοναχική, αλλά και χαρούμενη παρέα.      Ο Τζακ Σάλιβαν δήλωσε ότι "η ζωή του Μπλάκγουντ παραλληλίζεται με το έργο του πιο τακτοποιημένα από ό,τι ίσως οποιουδήποτε άλλου συγγραφέα ιστοριών φαντασμάτων. Όπως κι οι μοναχικοί αλλά θεμελιωδώς αισιόδοξοι πρωταγωνιστές του, ήταν ένας συνδυασμός μυστικιστή κι υπαίθριου ανθρώπου. όταν δεν ήταν βουτηγμένος στον αποκρυφισμό, συμπεριλαμβανομένου του Ροδοσταυρισμού ή του Βουδισμού, ήταν πιθανό να κάνει σκι ή ορειβασία". Ήταν μέλος μιας από τις φατρίες του Ερμητικού Τάγματος της Χρυσής Αυγής, όπως κι ο σύγχρονός του Arthur Machen. Καμπαλιστικά θέματα επηρεάζουν το μυθιστόρημά του The Human Chord.      Οι 2 πιο γνωστές ιστορίες του είναι πιθανώς Οι ιτιές και Το Wendigo. Επίσης, έγραφε συχνά ιστορίες για εφημερίδες σε σύντομο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να μην είναι σίγουρος πόσα ακριβώς διηγήματα είχε γράψει και να μην υπάρχει σίγουρο σύνολο. Αν κι έγραψε αρκετές ιστορίες τρόμου, το πιο χαρακτηριστικό έργο του επιδιώκει λιγότερο να τρομάξει παρά να προκαλέσει μια αίσθηση δέους. Καλά παραδείγματα είναι τα μυθιστορήματα Ο Κένταυρος, το οποίο κορυφώνεται με τη θέα ενός ταξιδιώτη ενός κοπαδιού μυθικών πλασμάτων. και ο Julius LeVallon και η συνέχειά του The Bright Messenger, που ασχολούνται με τη μετενσάρκωση και τη δυνατότητα μιας νέας, μυστικιστικής εξέλιξης της ανθρώπινης συνείδησης. Σε αλληλογραφία με τον Peter Penzoldt, ο Blackwood έγραψε:    "Το θεμελιώδες ενδιαφέρον μου, υποθέτω, είναι σημάδια κι αποδείξεις άλλων δυνάμεων που κρύβονται σ' όλους μας. Η επέκταση, με άλλα λόγια, της ανθρώπινης ικανότητας. Τόσες πολλές από τις ιστορίες μου, επομένως, ασχολούνται με την επέκταση της συνείδησης. Υποθετική και ευφάνταστη αντιμετώπιση των δυνατοτήτων έξω από το φυσιολογικό εύρος της συνείδησής μας.... Επίσης, όλα όσα συμβαίνουν στο σύμπαν μας είναι φυσικά. σύμφωνα με το νόμο· Αλλά μια επέκταση της τόσο περιορισμένης κανονικής συνείδησής μας μπορεί να αποκαλύψει νέες, εξω-συνηθισμένες δυνάμεις κ.λπ. κι η λέξη "υπερφυσικό" φαίνεται η καλύτερη λέξη για την αντιμετώπιση αυτών στη μυθοπλασία. Πιστεύω ότι είναι δυνατό για τη συνείδησή μας να αλλάξει και να αναπτυχθεί, και ότι με αυτή την αλλαγή μπορούμε να αποκτήσουμε επίγνωση ενός νέου σύμπαντος. Μια "αλλαγή" στη συνείδηση, στον τύπο της, εννοώ, είναι κάτι περισσότερο από μια απλή επέκταση αυτού που ήδη κατέχουμε και γνωρίζουμε".      Ο Blackwood έγραψε αυτοβιογραφία των 1ων χρόνων του, Episodes Before Thirty (1923) κι υπάρχει βιογραφία, Starlight Man, από τον Mike Ashley. Πέθανε μετά από πολλά εγκεφαλικά επεισόδια. Επίσημα ο θάνατός του στις 10 Δεκέμβρη 1951 ήταν από εγκεφαλική θρόμβωση, με παράγοντα την αρτηριοσκλήρωση. Αποτεφρώθηκε στο κρεματόριο Golders Green. Λίγες βδομάδες αργότερα ο ανηψιός του πήρε τις στάχτες του στο πέρασμα Saanenmöser στις ελβετικές Άλπεις και τις σκόρπισε στα βουνά που αγαπούσε για περισσότερα από 40 χρόνια.      Ο H.P. Lovecraft συμπεριέλαβε τον Blackwood ως έναν από τους Modern Masters στο τμήμα αυτού του ονόματος στο Supernatural Horror in Literature. "Στα βιβλία της ζωής μου, ο Χένρι Μίλερ επέλεξε τον Φωτεινό Αγγελιοφόρο του Μπλάκγουντ ως το πιο εξαιρετικό μυθιστόρημα για την ψυχανάλυση, ένα μυθιστόρημα που επισκιάζει το θέμα". Συγγραφείς που έχουν επηρεαστεί από το έργο του είναι ο William Hope Hodgson, George Allan England, H. Russell Wakefield, L. Adams Beck (Elizabeth Louisa Moresby), Margery Lawrence, Evangeline Walton, Ramsey Campbell και Graham Joyce.      Στο 1ο προσχέδιο των καθοδηγητικών σημειώσεών του προς τους μεταφραστές του έργου του, Ονοματολογία του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, ο J.R.R. Tolkien δήλωσε ότι άντλησε τη φράση crack of doom από ανώνυμη ιστορία του Blackwood. Στο βιβλίο της, Tolkien's Modern Reading, η Holly Ordway δηλώνει ότι αυτό το ανώνυμο έργο του είναι το μυθιστόρημά του του 1909 The Education of Uncle Paul. Εξηγεί ότι τα παιδιά της αδελφής του Παύλου, την οποία επισκέπτεται, του λένε "τη ρωγμή μεταξύ του χθες και του αύριο κι ότι αν είμαστε πολύ γρήγοροι, μπορούμε να βρούμε τη ρωγμή και να γλιστρήσουμε... Και, μόλις μπείτε εκεί, δεν υπάρχει χρόνος, φυσικά... Τα πάντα μπορεί να συμβούν και όλα γίνονται πραγματικότητα". Η Ordway σχολιάζει ότι αυτό θα προσέλκυε τον Tolkien λόγω του ενδιαφέροντός του να ταξιδέψει πίσω στο χρόνο. Η ιστορία του Frank Belknap Long του 1928 The Space-Eaters παραπέμπει στη μυθοπλασία του Blackwood. Η ιστορία του Clark Ashton Smith Genius Loci (1933) εμπνεύστηκε από την ιστορία του The Transfer. Η πλοκή του μυθιστορήματος της Caitlin R. Kiernan Threshold (2001) είναι επηρεασμένη από το έργο του Blackwood. Η Kiernan έχει αναφέρει το Blackwood ως σημαντική επιρροή στο γράψιμό της. Ο Blackwood εμφανίζεται ως χαρακτήρας στο μυθιστόρημα The Curse of the Wendigo του Rick Yancey.      Ένα πρώιμο δοκίμιο για το έργο του ήταν το Algernon Blackwood: An Appreciation, της Grace Isabel Colbron (1869-1943), που εμφανίστηκε στο The Bookman τον Φλεβάρη του 1915. Ο Peter Penzoldt αφιερώνει το τελευταίο κεφάλαιο του The Supernatural in Fiction (1952) σε μια ανάλυση του έργου του κι αφιερώνει το βιβλίο με βαθύ θαυμασμό κι ευγνωμοσύνη, στον Algernon Blackwood, τον μεγαλύτερο από όλους. Κριτική ανάλυση του έργου του εμφανίζεται στο Jack Sullivan, Elegant Nightmares: The English Ghost Story From Le Fanu to Blackwood, 1978. Ο David Punter έχει γράψει 2 δοκίμια για το Blackwood. Υπάρχει ένα κριτικό δοκίμιο για το έργο του στο The Weird Tale (1990) του S. T. Joshi. Ο Edward Wagenknecht αναλύει το έργο του στο βιβλίο του Seven Masters of Supernatural Fiction. Ο Eugene Thacker, στη σειρά βιβλίων του Horror of Philosophy, συζητά τις ιστορίες του The Willows και The Man Who The Trees Loved ως παραδείγματα του πώς ο υπερφυσικός τρόμος θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων και τη κοσμική αδιαφορία του κόσμου.      Ο Christopher Matthew Scott αναλύει τη χρήση του χριστιανικού συμβολισμού και του σκηνικού της ιστορίας από τον Blackwood ως συνδεδεμένη με τη βιογραφία του συγγραφέα. Περιγράφοντας πνευματική πρόοδο από τη κολασμένη πόλη, μέσα από τον κήπο, το δάσος και το βουνό.. Ο Brian R. Hauser συζητά τον John Silence του Blackwood στο πλαίσιο των μορφών που έγιναν δημοφιλείς από τις κινηματογραφικές αφηγήσεις της 10ετίας του 1990, ομαδοποιώντας τον με τον Ichabod Crane και τον Fox Mulder και κατατάσσοντάς τον ως πρώιμο παράδειγμα υπερφυσικού ντετέκτιβ που η έρευνα για έναν τραυματισμένο χώρο αντικατοπτρίζει την έρευνα ενός ψυχαναλυτή για τραυματισμένη ψυχή. Ο Henry Bartholomew περιλαμβάνει τη σκοτεινή οικολογία του Pan's Garden του Blackwood στη συζήτησή του για τον κερδοσκοπικό ρεαλισμό και το γοτθικό. ΕΡΓΑ: Μυθιστορήματα Jimbo: Μια φαντασία (1909) Η εκπαίδευση του θείου Παύλου (1909) Η ανθρώπινη χορδή (1910) Ο Κένταυρος (1911) Ένας φυλακισμένος στη Νεράιδα (1913)· συνέχεια του Η εκπαίδευση του θείου Παύλου Η επιπλέον μέρα (1915) Τζούλιους ΛεΒαγιόν (1916) Το κύμα (1916) Η υπόσχεση του αέρα (1918) Ο κήπος της επιβίωσης (1918) Ο φωτεινός αγγελιοφόρος (1921). συνέχεια του Τζούλιους ΛεΒαλόν Επεισόδια πριν από τριάντα (1923) Dudley & Gilderoy: Μια ανοησία (1929) Παιδικά μυθιστορήματα Sambo και Snitch (1927) The Fruit Stoners: Being the Adventures of Maria Among the Fruit Stoners (1934) Θεατρικά The Starlight Express (1915), σε συνεργασία με τη Violet Pearn. τυχαία μουσική από τον Edward Elgar. βασισμένο στο μυθιστόρημα του Blackwood του 1913 A Prisoner in Fairyland Κάρμα, ένα έργο μετενσάρκωσης στον πρόλογο, τον επίλογο και τρεις πράξεις (1918), σε συνεργασία με τη Βάιολετ Περν· The Crossing (1920a), σε συνεργασία με τον Bertram Forsyth. βασισμένο στο διήγημα του Blackwood του 1913 "Transition" Through the Crack (1920), σε συνεργασία με τη Violet Pearn. βασισμένο στο μυθιστόρημα του Blackwood του 1909 The Education of Uncle Paul και στο μυθιστόρημα του 1915 The Extra Day White Magic (1921), σε συνεργασία με τον Bertram Forsyth The Halfway House (1921), σε συνεργασία με την Elaine Ainley Max Hensig (1929), σε συνεργασία με τον Frederick Kinsey Peile. βασισμένο στο διήγημα του Blackwood του 1907 "Max Hensig - Bacteriologist and Murderer" Συλλογές διηγημάτων Το άδειο σπίτι και άλλες ιστορίες φαντασμάτων (1906). Πρωτότυπη συλλογή Ο ακροατής και άλλες ιστορίες (1907). Πρωτότυπη συλλογή John Silence (1908); πρωτότυπη συλλογή. Ανατύπωση με πρόσθετο πρόλογο, 1942 Η χαμένη κοιλάδα και άλλες ιστορίες (1910). Πρωτότυπη συλλογή Pan's Garden: a Volume of Nature Stories (Ο κήπος του Πάνα: ένας τόμος με ιστορίες της φύσης, 1912)· Πρωτότυπη συλλογή Δέκα λεπτά ιστορίες (1914a); Πρωτότυπη συλλογή Απίστευτες περιπέτειες (1914b); Πρωτότυπη συλλογή Ιστορίες ημέρας και νύχτας (1917)· Πρωτότυπη συλλογή Λύκοι του Θεού και άλλες ιστορίες Fey (1921). Πρωτότυπη συλλογή Γλώσσες της φωτιάς και άλλα σκίτσα (1924). Πρωτότυπη συλλογή Αρχαίες μαγείες και άλλες ιστορίες (1927a). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο χορός του θανάτου και άλλες ιστορίες (1927b). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood. ανατυπώθηκε ως The Dance of Death and Other Stories του 1963 Παράξενες ιστορίες (1929). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Διηγήματα του σήμερα και του χθες (1930)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood The Willows and Other Queer Tales (Οι ιτιές και άλλες queer ιστορίες) (1932)· επιλεγμένο από τον G. F. Maine από προηγούμενες συλλογές Blackwood Σοκ (1935); Πρωτότυπη συλλογή Οι ιστορίες του Algernon Blackwood (1938). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood, με νέο πρόλογο από την Blackwood Επιλεγμένες ιστορίες του Algernon Blackwood (1942). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood (δεν πρέπει να συγχέεται με τη συλλογή Blackwood του 1964 με τον ίδιο τίτλο) επιλεγμένα διηγήματα του Algernon Blackwood (1945)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Η κούκλα και ένα άλλο (1946). Πρωτότυπη συλλογή Ιστορίες του παράξενου και υπερφυσικού (1949). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Στη σφαίρα του τρόμου (1957)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο χορός του θανάτου και άλλες ιστορίες (1963). ανατύπωση του βιβλίου του 1927 The Dance of Death and Other Tales Selected Tales of Algernon Blackwood (Επιλεγμένες ιστορίες του Άλγκερνον Μπλάκγουντ, 1964)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood (δεν πρέπει να συγχέεται με τη συλλογή Blackwood του 1942 με τον ίδιο τίτλο) Ιστορίες του μυστηριώδους και μακάβριου (1967). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Αρχαίες μαγείες και άλλες ιστορίες (1968). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Best Ghost Stories of Algernon Blackwood (1973), επιλογή και εισαγωγή από τον Everett F. Bleiler. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood. περιλαμβάνει τον πρόλογο του ίδιου του Blackwood στο The Tales of Algernon Blackwood του 1938 Οι καλύτερες υπερφυσικές ιστορίες του Algernon Blackwood (1973). επιλέχθηκε και παρουσιάστηκε από τον Felix Morrow. επιλογές από τις Παράξενες Ιστορίες του 1929 Ιστορίες τρόμου και σκότους (1977)· omnibus έκδοση των Tales of the Mysterious and Macabre (1967) και Tales of the Uncanny and Supernatural (1949). Ιστορίες του υπερφυσικού (1983). επιλέχθηκε και παρουσιάστηκε από τον Mike Ashley. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο μαγικός καθρέφτης (1989)· Η αρχική συλλογή επιλέχθηκε, παρουσιάστηκε και με σημειώσεις από τον Mike Ashley. Οι πλήρεις ιστορίες σιωπής του John (1997). επιλέχθηκε και εισήχθη από τον S. T. Joshi. ανατύπωση του John Silence του 1908 (χωρίς τον πρόλογο της ανατύπωσης του 1942) και της μίας εναπομείνασας ιστορίας του John Silence, "A Victim of Higher Space" Αρχαίες μαγείες και άλλες παράξενες ιστορίες (2002). επιλεγμένο, εισήχθη και σημειώσεις από τον S. T. Joshi. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Οι καναδικές ιστορίες τρόμου του Algernon Blackwood (2004). επιλέχθηκε, εισήχθη, με σημειώσεις του John Robert Colombo· οκτώ ιστορίες ειδικού καναδικού ενδιαφέροντος καθώς και πληροφορίες για τα χρόνια του συγγραφέα στον Καναδά Roarings from Further Out: Four Weird Novellas (2020)· επιλογή και επιμέλεια από τον Xavier Aldana Reyes. μέρος της σειράς Tales of the Weird της British Library Publishing Δοκίμια Το δέλεαρ του άγνωστου: Δοκίμια για το παράξενο (2022). επιμέλεια κι εισαγωγή από τον Mike Ashley. Δουβλίνο: Τύπος ποταμού κύκνων. Περιορίζεται σε 400 μη αριθμημένα αντίτυπα. (Δύο φωτογραφικές καρτ-ποστάλ και μια τηλεομοιοτυπία υπογραφής του Blackwood). ΠΗΓΗ

Οι «ντετέκτιβ του υπερφυσικού» στη φανταστική λογοτεχνία και την ένατη τέχνη

Μια δημοφιλής υποκατηγορία της λογοτεχνίας του φανταστικού που συνδυάζει στοιχεία της αστυνομικής λογοτεχνίας με τη φαντασία και τον γοτθικό τρόμο είναι οι ιστορίες με «ντετέκτιβ του υπερφυσικού» (occult detectives), οι οποίοι δεν αναζητούν απλώς δολοφόνους, αλλά καλούνται να αντιμετωπίσουν φαντάσματα, δαίμονες, κατάρες και άλλες απόκοσμες απειλές χρησιμοποιώντας τόσο την ορθολογική σκέψη όσο και τις γνώσεις τους στον Αποκρυφισμό και την Παραψυχολογία..

Ο Ιρλανδός συγγραφέας Sheridan Le Fanu (1814-1888) θεωρείται ο «πατέρας» του είδους με τον εμβληματικό ντετέκτιβ Dr. Hesselius, ο οποίος χρησιμοποιεί τις επιστημονικές και απόκρυφες γνώσεις του για να εξηγήσει και να αντιμετωπίσει διάφορα υπερφυσικά φαινόμενα. Ο Hesselius εμφανίζεται στη συλλογή In a Glass Darkly το 1872.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1890, οι Βρετανοί συγγραφείς H. Heron και E. Heron (ψευδώνυμα του Hesketh Hesketh-Prichard και της μητέρας του, Kate O'Brien Ryall Prichard), έγραψαν μια σειρά ιστοριών με ήρωα τον ψυχολόγο-ντετέκτιβ Flaxman Low (Ghosts: Being the Experiences of Flaxman Low).

Το 1908 εκδίδεται  η συλλογή διηγημάτων John Silence, Physician Extraordinary του Άγγλου συγγραφέα Algernon Blackwood με ήρωα τον εύπορο γιατρό και «ντετέκτιβ του απόκρυφου» Dr. John Silence, ειδικό μελετητή του αποκρυφισμού και των παραφυσικών φαινομένων.

Ο Σάιλενς καλείται να αντιμετωπίσει διάφορες ασυνήθιστες περιπτώσεις που έχουν να κάνουν με στοιχειωμένα σπίτια, μετενσαρκώσεις, φαντάσματα, λυκάνθρωπους, μυστηριώδεις δυνάμεις του Κακού κ.λπ. Τα όπλα του θα είναι ανάλογα για κάθε περίπτωση: εξορκισμοί, αρχαίες τελετουργίες, μαγικές επικλήσεις κ.α. Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο εκείνη στην Αγγλία ανθούσε ο Πνευματισμός και η Θεοσοφία. Ο ίδιος ο Μπλάκγουντ (όπως και άλλοι Άγγλοι συγγραφείς του Φανταστικού) υπήρξε μέλος της “Ερμητικής Αδελφότητας της Χρυσής Αυγής” (Ηermetic Brotherhood of the Golden Dawn).

Η πλήρης συλλογή διηγημάτων εκδόθηκε στα ελληνικά με τίτλο «Τζον Σάιλενς – Αρχαίες Μαγείες και άλλες απόκρυφες υποθέσεις» το 2025 (εκδόσεις Στοχαστής).  

Ο Thomas Carnacki είναι ένας ντετέκτιβ του υπερφυσικού που δημιουργήθηκε από τον Άγγλο συγγραφέα William Hope Hodgson (1877-1918). Ο Carnacki είναι ο πρωταγωνιστής μιας σειράς έξι διηγημάτων που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 1910 και 1912 στα  περιοδικά The Idler και The New Magazine και το 1913 εκδόθηκαν σε βιβλίο με τίτλο Carnacki, the Ghost-Finder.

Ένας ακόμη ντετέκτιβ του υπερφυσικού, που έγινε εξαιρετικά δημοφιλής μέσα από τις σελίδες του θρυλικού pulp περιοδικού Weird Tales, είναι ο Jules de Grandin, Γάλλος γιατρός και ερευνητής υπερφυσικών φαινομένων, δημιούργημα του Αμερικανού νομικού και συγγραφέα Seabury Quinn (1889-1969), ενός από τους πλέον διάσημους συγγραφείς του περιοδικού. Να σημειωθεί ότι το περιοδικό Weird Tales (1923 -1940) δημοσίευσε έργα πολλών κορυφαίων Αμερικανών συγγραφέων του Φανταστικού: H.P. Lovecraft, R. E Howard, Robert Bloch, Clark Ashton Smith, August Derleth, Ray Bradbury, Edmond Hamilton κ.α.

Μεταξύ των ντετέκτιβ της σύγχρονης φανταστικής λογοτεχνίας αξίζει να αναφερθούν  οι παρακάτω:

Ο Harry Dresden του Αμερικανού συγγραφέα Jim Butcher. Ο Harry Dresden είναι ένας επαγγελματίας μάγος-ντετέκτιβ που ζει στο σύγχρονο Σικάγο και συνεργάζεται με την αστυνομία για αλλόκοτες υποθέσεις που έχουν να κάνουν με διαφόρων ειδών υπερφυσικές οντότητες, οι οποίες δεσπόζουν στη λογοτεχνία τρόμου (φαντάσματα, βρυκόλακες κ.λπ). Ο Dresden είναι πρωταγωνιστής της σειράς μυθιστορημάτων του Butcher, The Dresden Files.

Στα ελληνικά κυκλοφορεί το μυθιστόρημα: Τα Αρχεία του Ντρέσντεν - Δαιμονική Καταιγίδα, Εκδόσεις «Η Άγνωστη Καντάθ», 2008.

Ο Harry D'Amour  του Βρετανού συγγραφέα Clive Barker. Ο σκληροτράχηλος Harry, που ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη, αν και ξεκίνησε ως απλός ντετέκτιβ, οι συχνές του επαφές με το "Κενό" (the Gulf) και τις δυνάμεις της Κόλασης τον μετέτρεψαν σε έναν έμπειρο εξορκιστή και ερευνητή του υπερφυσικού. Το σώμα του είναι  γεμάτο από τατουάζ, τα οποία είναι στην πραγματικότητα σύμβολα και ξόρκια που τον προστατεύσουν από το κακό.

Ο Harry D'Amour  ενσαρκώθηκε από τον ηθοποιό Scott Bakula στην ταινία τρόμου του 1995, Lord of Illusions (Ο Άρχοντας των Ψευδαισθήσεων), την οποία έγραψε και σκηνοθέτησε ο ίδιος ο Barker.

Η Anita Blake της Αμερικανίδας συγγραφέως Laurell K. Hamilton.  Η Blake είναι η Εκτελέστρια, μια διαβόητη νεκρομάντις, που διαθέτει την ικανότητα να ανασταίνει νεκρούς για ανακρίσεις και κυνηγά υπερφυσικά όντα (βρυκόλακες, αδηφάγα ζόμπι, κ.λπ.) που παρανομούν. Βιβλία της που έχουν εκδοθεί στα ελληνικά είναι: Ένοχες Απολαύσεις, Το γελαστό πτώμα, και Το τσίρκο των καταραμένων (εκδόσεις ΟΞΥ).

Ο Charlie Parker του Ιρλανδού συγγραφέα John Connolly. Πρόκειται για έναν πρώην ντετέκτιβ της αστυνομίας της Νέας Υόρκης που εργάζεται ως ιδιωτικός ερευνητής, οι υποθέσεις του οποίου συχνά ακροβατούν ανάμεσα στο κλασικό αστυνομικό θρίλερ και το υπερφυσικό. Τα βιβλία της σειράς με ήρωα τον Parker είναι περισσότερα από 20. Πολλά από αυτά κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις BELL.

Η μυθοπλασία «occult detective» έχει επηρεάσει τον κινηματογράφο (π.χ.  η δημοφιλής αμερικανική τηλεοπτική σειρά φαντασίας και μυστηρίου Χ-Files) και την ένατη Τέχνη.

Στην ένατη τέχνη οι πιο γνωστοί ντετέκτιβ του υπερφυσικού είναι:

Ο John Constantine, γνωστός και ως Hellblazer, είναι ένας αντιήρωας αμερικανικών κόμικς που εκδίδονται από την DC Comics. Δημιουργήθηκε από τους Alan Moore, Steve Bissette και John Totleben και εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1985 στο τεύχος Swamp Thing #37. Ο John Constantine, που ζει στο Λονδίνο,  είναι ένας occult detective και εξορκιστής, αντικομφορμιστής, κυνικός, αλαζόνας, μανιώδης καπνιστής, αλκοολικός, που χρησιμοποιεί μαγεία, πονηριά και απατεωνιές για να καταπολεμήσει δαιμονικές δυνάμεις. Ο Constantine μεταφέρθηκε στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο.

Ο Dylan Dog, διάσημος φανταστικός χαρακτήρας, γνωστός  ως «ντετέκτιβ των εφιαλτών» (Indagatore dell' Incubo), της ομώνυμης ιταλικής σειράς κόμικς τρόμου που εκδίδεται από τη Sergio Bonelli Editore. Δημιουργήθηκε από τον Tiziano Sclavi και έκανε την εμφάνισή του το 1986. Θεωρείται ένας από τους πιο εμβληματικούς ήρωες στην ιστορία των ιταλικών κόμικς (fumetti) και αρκετές από τις δεκάδες  ιστορίες του έχουν μεταφραστεί σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Ο Martin Mystère, γνωστός ως «Ντετέκτιβ του Αδύνατου» (Detective dell’ Impossibile), δημιουργήθηκε από τον Alfredo Castelli το 1982 για τον εκδοτικό οίκο Sergio Bonelli Editore. Πρόκειται για έναν πολυμαθή αρχαιολόγο, ανθρωπολόγο και εξερευνητή που ερευνά μυστήρια, αρχαία αινίγματα και παραφυσικά φαινόμενα, και έχει ως έδρα τη Νέα Υόρκη. Αρκετές από τις ιστορίες της σειράς κυκλοφορούν και στα ελληνικά. 

Άλλοι γνωστοί ήρωες των κόμικς που μπορεί να χαρακτηριστούν και ως «occult detectives» είναι οι Hellboy, Sandman, Blade, Hannibal King, Doctor Occult, Doctor Spector, Joe Golem, Mark Merlin, Kal McDonald, Sir Edward Grey, κ.α.

Παύλος Γκάσταρης