Χ. Φ. Λάβκραφτ: «Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος για το άγνωστο»

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 20 Αυγούστου 1890, γεννήθηκε στο Providence του Rhode Island ο συγγραφέας λογοτεχνίας τρόμου Howard Phillips Lovecraft [Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ]. Τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ, Αίολος, Κάκτος, Δώμα, κ.ά.

Επιμέλεια: Book Press

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 20 Αυγούστου 1890, γεννήθηκε στο Πρόβιντενς του Ρόουντ Άιλαντ ο συγγραφέας λογοτεχνίας τρόμου Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ, μοναχοπαίδι των Γουίνφιλντ και Σάρα Σούζαν Λάβκραφτ.

Ο Λάβκραφτ έχασε τον πατέρα του σε μικρή ηλικία και μεγάλωσε με τους γονείς της μητέρας του. Ο παππούς του ήταν επιχειρηματίας και αξιοποίησε μέρος της περιουσίας του για τη μόρφωση του εγγονού του. Έτσι, ο νεαρός Λάβκραφτ ήρθε σε επαφή με κείμενα της κλασικής αγγλικής λογοτεχνίας καθώς και με τα ομηρικά έπη.

Τη χρονιά που ο Λάβκραφτ άρχισε να φοιτά στο γυμνάσιο, ο παππούς του πέθανε και η οικογένειά του έχασε μεγάλο μέρος της περιουσίας της. Ο Λάβκραφτ μετακόμισε με τη μητέρα του σε ένα μικρό σπίτι, εγκατέλειψε το σχολείο και τις φιλοδοξίες του να σπουδάσει και βυθίστηκε στη μελαγχολία.

Για ένα διάστημα, ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με τη δημοσιογραφία. Στα κείμενά του κατέκρινε συχνά την εμπορευματοποίηση της εποχής του και υπερασπιζόταν την αγγλοσαξονική γλώσσα, απορρίπτοντας τη χρήση λέξεων της «αμερικανικής αργκό». Ταυτοχρόνως, άρχισε δειλά δειλά να δημοσιεύει τα πρώτα διηγήματά του. Οι ιστορίες του ανήκουν στο υποείδος του «κοσμικού τρόμου» [cosmic horror], και παρουσιάζουν υπερφυσικές οντότητες που δεν μπορούν να γίνουν πλήρως αντιληπτές από την ανθρώπινη νοημοσύνη. Οι πρωταγωνιστές του Λάβκραφτ έρχονται αντιμέτωποι με την τρέλα, το παράδοξο και το άγνωστο.

«Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος για το άγνωστο», είχε γράψει ο συγγραφέας.

Μετά από τον θάνατο της μητέρας του ο Λάβκραφτ έγινε πιο κοινωνικός. Το 1921 γνώρισε τη Σόνια Γκρην την οποία παντρεύτηκε δυο χρόνια αργότερα. Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στο Μπρούκλιν όπου ο Λάβκραφτ έγραψε κάποια από τα γνωστότερά του έργα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο θρυλικό παλπ περιοδικό «Weird Tales».

Εκείνη την περίοδο, ο Λάβκραφτ άρχισε να απολαμβάνει την πρωτόγνωρη ανεξαρτησία του, όμως σύντομα παρουσιάστηκαν οικονομικά προβλήματα, και η Σόνια αναγκάστηκε να μετακομίσει στο Κλίβλαντ για να εργαστεί. Ο εκδότης του «Weird Tales» πρόσφερε στον Λάβκραφτ μια θέση στη συντακτική ομάδα του περιοδικού, αλλά ο συγγραφέας απέρριψε την πρότασή του, εφόσον δεν ήθελε να μετακομίσει στο Σικάγο. Για κάποιο καιρό, ο Λάβκραφτ ζούσε από τον πενιχρό μισθό της συζύγου του, ώσπου το 1926 επέστρεψε ηττημένος στο Πρόβιντενς, αφού χώρισε με τη Σόνια.

Ο Λάβκραφτ πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του στη γενέτειρά του. Πέθανε το 1937 από καρκίνο του λεπτού εντέρου. Απέφευγε τις ιατρικές εξετάσεις, εφόσον φοβόταν τους γιατρούς, και κατά συνέπεια, διαγνώστηκε με την ασθένεια έναν μήνα πριν από τον θάνατό του.

Το έργο του αναγνωρίστηκε σε μεγάλο βαθμό μετά θάνατον, και έχει επηρεάσει καθοριστικά τη σύγχρονη λογοτεχνία τρόμου. Πολλοί συγγραφείς της εποχής μας έχουν ασχοληθεί με την εκκεντρική φιγούρα του καταθλιπτικού και συχνά μισαλλόδοξου Λάβκραφτ. Μάλιστα, το πρώτο βιβλίο του γνωστού Γάλλου μυθιστοριογράφου Μισέλ Ουελμπέκ έχει τον τίτλο Χ. Φ. Λάβκραφτ: Εναντίον του κόσμου, εναντίον της ζωής (εκδ. Εστία, μτφρ. Βασίλειος Πατσογιάννης), και πραγματεύεται το έργο του Αμερικανού συγγραφέα.

Χ. Φ. Λάβκραφτ (1890-1937): Προφήτης ενός νέου ρεαλισμού – Γιατί τον διαβάζουμε, γιατί μας αφορά

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 20 Αυγούστου 1890, γεννήθηκε στο Πρόβιντενς των ΗΠΑ ο Χ. Φ. Λάβκραφτ (H. P. Lovecraft). Οι ιστορίες τρόμου του, πολλές δημοσιευμένες αρχικά σε παλπ και ερασιτεχνικά περιοδικά, έχουν ξεπεράσει τα όρια των καταβολών τους και εξακολουθούν να μεταφράζονται και να διαβάζονται με θέρμη, επηρεάζοντας σύγχρονους δημιουργούς πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως ο Ουελμπέκ και ο Λαμπατούτ. Ποια είναι όμως τα στοιχεία που καθιστούν τον Λάβκραφτ διαχρονικό; Γιατί τον διαβάζουμε ξανά και γιατί μας αφορά;

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ είναι αδιαμφισβήτητα ένας από τους πιο επιδραστικούς συγγραφείς στο είδος της λογοτεχνίας τρόμου. Σύγχρονοι δημιουργοί σηκώνουν τη βαριά κληρονομιά του στους ώμους τους. Εκκινώντας με δημοσιεύσεις σε παλπ περιοδικά, κατάφερε να ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια του είδους και να εξελιχθεί, ερήμην του, σε ένα λογοτεχνικό φαινόμενο: ο μισάνθρωπος έγκλειστος του Πρόβιντενς, στα σαράντα έξι χρόνια που περπάτησε στη γη, έγραψε δεκάδες διηγήματα, ποιήματα, δοκίμια -αρκετά από τα οποία είχαν θέμα την αστρονομία και το διάστημα-, και ενέπνευσε το είδος του «κοσμικού τρόμου», που βασίζεται στο δέος που προξενεί στον άνθρωπο το άγνωστο. Καθόλου ευκαταφρόνητα τα επιτεύγματά του κι ας μην έτρεφε φιλοδοξίες, κατά τον θάνατό του, πως θα προσέγγιζε με το έργο του την αθανασία.

Μέχρι σήμερα, λοιπόν, ο Λάβκραφτ προκαλεί το ενδιαφέρον. Στη χώρα μας εξακολουθεί να μεταφράζεται πυρετωδώς – τα τελευταία χρόνια, οι εκδόσεις Δώμα δημοσίευσαν δύο διηγήματά του σε αυτοτελή έκδοση, Το χρώμα που ήρθε από το διάστημα και Το κάλεσμα του Κθούλου, αμφότερα σε μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, και οι εκδόσεις Οξύ έχουν δημοσιεύσει σε μετάφραση Κυριάκου Χαλκόπουλου και Μαρίας Έξαρχου, σε μια σειρά που μετρά προς το παρόν εννέα τίτλους, τα σημαντικότερα έργα του, πολλά εκ των οποίων είχαν κυκλοφορήσει παλαιότερα από τον Αίολο, και σκόρπια, από άλλες εκδόσεις (Locus 7, Ars Nocturna, Εκδοτική Θεσσαλονίκης κλπ).

Όσο μας αφορά, ας σημειώσουμε πως το άρθρο μας στη στήλη «Σαν σήμερα» για τον Χ. Φ. Λάβκραφτ, δυο χρόνια πριν και εν μέσω Αυγούστου, άγγιξε ταχύτατα τον αριθμό των δέκα χιλιάδων προβολών – σήμερα τις έχει ξεπεράσει.

Ποια στοιχεία καθιστούν, λοιπόν, τον Λάβκραφτ διαχρονικό;

Ο διαρκής τρόμος

Ο Λογοτεχνικός Κανόνας είναι μια κατασκευή και η αξία του κάθε έργου ευμετάβλητη: «Δεν υπήρχε κάποιο λογοτεχνικό έργο ή παράδοση που να είναι αφ' εαυτών πολύτιμα, ανεξάρτητα με το τι θα μπορούσε να έχει πει ή να πει στο μέλλον κάποιος σχετικά με αυτά», γράφει ο Τέρι Ίγκλετον στο Εισαγωγή στη θεωρία της λογοτεχνίας (μτφρ. Δημήτρης Τζιόβας, εκδ. Οδυσσέας). Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πάντως, κάποια έργα αναντίρρητα «αντέχουν» στον χρόνο, παραμένοντας σημεία αναφοράς, ενώ άλλα ξεπροβάλλουν όταν παρουσιαστούν οι κατάλληλες συνθήκες, ή διαφορετικά, η πειστική υποστήριξη της αξίας τους.

Ο Λάβκραφτ είχε ισχυριστεί κάποτε: «Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος για το άγνωστο», και η φράση του ίσως μπορεί να αιτιολογήσει την απήχηση του είδους του τρόμου σε γενικό βαθμό.

Ο Κθούλου, όπως τον σχεδίασε ο Λάβκραφτ

Τέρατα και μοχθηρές θεότητες που ξεγελούν τους ανθρώπους εμφανίζονται στους αρχαίους μύθους. Ο Λάβκραφτ, που έλαβε κλασική παιδεία από την οικογένειά του σε μικρή ηλικία, είχε έρθει σε επαφή με την αρχαιοελληνική και τη ρωμαϊκή γραμματεία, τη δυτική παράδοση. Στη μελέτη του H. P. Lovecraft's dark Arcadia: The satire, symbology and contradiction, ο Γκάβιν Κάλαχαν υποστηρίζει πως τα λαβκραφτικά νησιά, στα οποία διαδραματίζονται αποκρυφιστικές δοξασίες, και η σκοτεινή πόλη του Άρκαμ, στην οποία εκτυλίσσονται συχνά οι ιστορίες του Λάβκραφτ, είναι σκοτεινές εκδοχές, ανεστραμμένα είδωλα, των ιερών νησιών, όπως της Δήλου, και της αρκαδικής, ουτοπικής γης. Ο ίδιος ο Λάβκραφτ είχε γράψει ένα κατατοπιστικό δοκίμιο, με τίτλο «Supernatural horror in literature», στο οποίο διερευνά την εξέλιξη των ιστοριών τρόμου, από τις ρίζες τους στα έπη, όπως το Μπέογουλφ, ως την εποχή του.

Άλλωστε, οι Μεγάλοι Παλαιοί είναι αρχαίοι, καθώς «ζούσαν αμέτρητους αιώνες προτού υπάρξουν οι άνθρωποι και (…) είχαν έρθει στον νεογέννητο κόσμο από τον ουρανό», όπως αναφέρεται στο Κάλεσμα του Κθούλου.

Μορφές όπως αυτές των χθόνιων θεοτήτων -από τις οποίες φαίνεται να πηγάζει το όνομα «Κθούλου»-, του θαλάσσιου Κήτους, το οποίο αντιμετώπισε αρχικά ο Περσέας και ενέπνευσε βιβλικές ιστορίες, του Λεβιάθαν, αλλά και του θηριώδους Κράκεν, του χταποδιού που καραδοκεί κάτω από την επιφάνεια του νερού, ξεπηδούν συνεχώς στις αφηγήσεις. Ο Κθούλου μοιράζεται κοινά με όλες τις παραπάνω.

Άλλωστε, οι Μεγάλοι Παλαιοί είναι αρχαίοι, καθώς «ζούσαν αμέτρητους αιώνες προτού υπάρξουν οι άνθρωποι και (…) είχαν έρθει στον νεογέννητο κόσμο από τον ουρανό», όπως αναφέρεται στο Κάλεσμα του Κθούλου.

Οι μορφές από την κλασική και τη λαϊκή παράδοση, σε συνδυασμό με την επίδραση της αποικιοκρατίας -την επαφή με τους ξένους πολιτισμούς, τον Άλλο- και της σταδιακής κατάρρευσής της, προσέφεραν τα κατάλληλα υλικά για τη δημιουργία του λαβκραφτικού κόσμου.

Μια σύγχρονη μυθολογία

Μιας και αναφέρουμε τα περί μυθολογίας, δεν μπορούμε να μην μνημονεύσουμε τον Μισέλ Ουελμπέκ, ο οποίος πρωτοεμφανίστηκε στα γαλλικά γράμματα με μια μελέτη για τον Λάβκραφτ. Χ.Φ. Λάβκραφτ: Εναντίον του κόσμου, εναντίον της ζωής (μτφρ. Βασίλης Πατσογιάννης, εκδ. Εστία). Στο δοκίμιό του, ο Ουελμπέκ αναφέρει πως ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στον Αμερικανό ομότεχνό του είναι το ότι κατάφερε να δημιουργήσει έναν δικό του «μύθο», ένα μυθοπλαστικό σύμπαν με διακριτά χαρακτηριστικά -αυτά του «κοσμικού τρόμου»-, το οποίο επέκτειναν οι συνεχιστές του έργου του.

Μεταγενέστεροι συγγραφείς έπιασαν το νήμα από εκεί που το άφησε ο Λάβκραφτ, παράγοντας ιστορίες που είτε εκτυλίσσονται στον ίδιο κόσμο στον οποίο διαδραματίζεται το Κάλεσμα του Κθούλου, είτε έχουν την ίδια αισθητική, με ιδιαίτερη εστίαση στο στοιχείο του φόβου για το άγνωστο. Βεβαίως, αξίζει να αναφερθεί πως ο πρώτος συγγραφέας που έδρασε «επεκτατικά» ήταν… ο ίδιος ο Λάβκραφτ, ο οποίος δεν δίστασε να εντάξει μορφές από άλλα έργα στα δικά του. Ένα παράδειγμα: στοιχεία που αναφέρονται στον Βασιλιά με τα κίτρινα (εκδ. Αίολος, μτφρ. Βίκυ Τόμπρου) του Ρόμπερτ Τσέιμπερς πέρασαν στο Ό,τι ψιθυρίζει στο σκοτάδι (μτφρ. Μαρία Έξαρχου, εκδ. Οξύ).

Ο Λάβκραφτ καλλιέργησε από μόνος του ένα πνεύμα συνεργασίας και διακειμενικότητας, συχνά διορθώνοντας χωρίς αμοιβή κείμενα άλλων δημιουργών. Έγινε φίλος με τους νέους που αλληλογραφούσαν μαζί του και τους οποίους συμβούλευε χωρίς δογματισμό – παρά τη μισαλλοδοξία και τον «πρωτόγονο» ρατσισμό του, σε αυτό το θέμα ήταν ιππότης.

Στον πυρήνα αυτού του σύμπαντος βρίσκεται η ιστορία Τα βουνά της τρέλας (μτφρ. Βασίλης Καλλιπολίτης, εκδ. Αίολος), η εκτενέστερη του Λάβκραφτ

Ασφαλώς, ο ίδιος ο Λάβκραφτ ήταν ο πρωτομάστορας του λογοτεχνικού σύμπαντός του. Οι ιστορίες του μοιράζονται «πιόνια» -έτσι θα χαρακτηρίζαμε τους ανθρώπινους ήρωές του-, θεότητες και πόλεις. Στον πυρήνα αυτού του σύμπαντος βρίσκεται η ιστορία Τα βουνά της τρέλας (μτφρ. Βασίλης Καλλιπολίτης, εκδ. Αίολος), η εκτενέστερη του Λάβκραφτ, η οποία μπορεί να διαβαστεί και ως «εγχειρίδιο», μιας κι εμφανίζονται ή αναφέρονται εντός της πολλά δομικά στοιχεία της μυθολογίας του.

«Κανείς δεν σκέφτηκε στα σοβαρά να συνεχίσει τον Προυστ. Το σκέφτηκε όμως για τον Λάβκραφτ» γράφει ο Ουελμπέκ, κάνοντας με κάποια υπερβολή μια εύστοχη παρατήρηση.

Η ποπ κουλτούρα

Μέρος της δημοτικότητας των ιστοριών του Λάβκραφτ οφείλεται στην επίδρασή τους στη μαζική κουλτούρα. Οι ιστορίες του, υπό την ταμπέλα του «weird fiction», εξαρχής προορίζονταν για λαϊκή κατανάλωση. Ο Ουελμπέκ συγκρίνει το αφηγηματικό ταλέντο του Λάβκραφτ με αυτό του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, δημιουργού του Σέρλοκ Χολμς.

Όσον αφορά στο πεδίο του κινηματογράφου, βέβαια, οι ιστορίες του Λάβκραφτ δεν έτυχαν εξαιρετικής αντιμετώπισης. Ποιος «ευθύνεται» για αυτό; Εν μέρει, το πρωταρχικό υλικό, με τις κυκλώπειες πόλεις, η αρχιτεκτονική των οποίων ακολουθεί τη μη ευκλείδια γεωμετρία, τις μορφές που δεν μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους, αλλά και την παλπ αύρα τους, που μάλλον αρμόζει περισσότερο σε ταινίες β’ διαλογής.

Στιγμιότυπο από την ταινία «The thing» του Τζον Κάρπεντερ

Με την άνοδο του μεταμοντερνισμού και της μαζικής κουλτούρας, και τις τάσεις πρόσμειξης του υψηλού με το χαμηλό, η αισθητική του Λάβκραφτ επέδρασε στο σινεμά. Ταινίες με αξιώσεις, όπως αυτές που απαρτίζουν την Τριλογία της Αποκάλυψης του Τζον Κάρπεντερ («The thing», «Prince of darkness», «In the mouth of madness»), ο «Φάρος» του Ρόμπερτ Έγκερς, αλλά και η «Ομίχλη» του Φρανκ Ντάραμποντ και ο «Αφανισμός» του Άλεξ Γκάρλνατ -βασισμένες σε λογοτεχνικά έργα του Στίβεν Κινγκ και του Τζεφ Βάντερμιερ, που εξαρχής χρωστούν στον Λάβκραφτ-, είναι επηρεασμένες από το κλίμα του κοσμικού τρόμου. Αντίστοιχα, στην τηλεόραση και τις πλατφόρμες streaming, υπάρχει το κραυγαλέο παράδειγμα του «Stranger things», κ.ά.

Μέρος του καστ του «Stranger things»

Η ποπ κουλτούρα οικειοποιήθηκε τα πιο ισχυρά στοιχεία της μυθοπλασίας του Λάβκραφτ, την ατμόσφαιρα και την εικονοποιία του, αφήνοντας έξω τα λιγότερο ελκυστικά χαρακτηριστικά, όπως τον ρατσισμό που συνδέεται με το λογοτεχνικό του έργο, σε βαθμό που ο νέος, αλλά επαρκής αναγνώστης μπορεί να εκπλαγεί από τις αναφορές στους «εκφυλισμένους» και «αδαείς» «ημίαιμους» και «νέγρους» λάτρεις των Μεγάλων Παλαιών, που εντοπίζονται στις αρχικές ιστορίες. Αφηγήσεις εν μέρει διαμορφωμένες από το φυλετικό μίσος έδωσαν την έμπνευση σε καλλιτέχνες όπως ο Τζον Κάρπεντερ να φτιάξουν ταινίες όπως το «The thing», που μπορεί να ερμηνευτεί και ως μια αλληγορία για την έλλειψη εμπιστοσύνης και τον συνεχόμενο ανταγωνισμό του Ψυχρού Πολέμου.

Ο Λάβκραφτ άσκησε επίδραση ακόμα και στον χώρο της μουσικής, με ηχηρό παράδειγμα το γκρουπ ψυχεδελικού ροκ H. P. Lovecraft, που ιδρύθηκε το 1967 και φέρει το όνομά του. Το συγκρότημα, όπως αναφέρει στο οπισθόφυλλο του πρώτου του LP, θέλησε να συνθέσει μουσική επηρεασμένη από «τις μακάβριες εξιστορήσεις και τα ποιήματα για μια Γη που κατοικείται από μιαν άλλη φυλή».

Τα μέλη του συγκροτήματος έγιναν με τη σειρά τους μέρος της συνεχώς επεκτεινόμενης μυθολογίας του λαβκραφτικού κόσμου, με τον συγγραφέα Χάρι Τέρτλντοβ να τους αναφέρει συχνά στις ιστορίες του, αξιοποιώντας τους και ως πρωταγωνιστές σε μία από αυτές, το διήγημα «The Fillmore Shoggoth», στο οποίο έρχονται αντιμέτωποι με τις εφιαλτικές δημιουργίες του Χ. Φ. Λάβκραφτ.

Ο παράλογος κόσμος μας

Μια από τις πειστικότερες ερμηνείες της διαρκούς απήχησης του Λάβκραφτ βρίσκεται στο μικρό δοκίμιο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ Ο λίθος της τρέλας (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα).

Ίσως να μην περίμενε κανείς να βρει τον Λαμπατούτ, ο οποίος συχνά εκφράζει τον θαυμασμό του για τον Μπόρχες και τον Ζέμπαλντ, στον αστερισμό του Λάβκραφτ, κάτι που θα μπορούσε να ειπωθεί και για τον Ουελμπέκ. Κι όμως, αν εξετάσουμε την πρώτη παράγραφο από το Κάλεσμα του Κθούλου, ίσως φανεί πως προέρχεται από κάποιο έργο του Λαμπατούτ:

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευλογία στον κόσμο, πιστεύω, απ’ την ανικανότητα του ανθρώπινου νου να συσχετίσει όλα του τα περιεχόμενα το ένα με το άλλο. Ζούμε σε μια γαλήνια νησίδα άγνοιας, στη μέση των μαύρων ωκεανών του απείρου, και δεν είμαστε φτιαγμένοι για μακρινά ταξίδια. Οι επιστήμες, καθώς τραβά η καθεμιά προς τη δική της κατεύθυνση, δεν έχουν ακόμα προξενήσει μεγάλα δεινά στην ανθρωπότητα· κάποια μέρα όμως η συναρμογή αυτών των κατακερματισμένων γνώσεων θ’ αποκαλύψει τόσο αποτρόπαιες όψεις της πραγματικότητας και της περιδεούς μας θέσης μέσα σε αυτήν, που είτε θα παραφρονήσουμε είτε θα δραπετεύσουμε απ’ το φως για να βρούμε καταφύγιο στην ηρεμία και την ασφάλεια ενός σκοτεινού μεσαίωνα».

Όσο φωτίζουμε τις πλευρές του σύμπαντος, τόσο λιγότερα καταλαβαίνουμε, τόσο πιο θαμπή παρουσιάζεται η μεγάλη εικόνα.

Αν σταθούμε, λοιπόν, στην πεζογραφία του Χιλιανού, θα αντιληφθούμε κάποια προφανή κοινά, όσον αφορά στις θεματικές. Στο Όταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα), ο Λαμπατούτ μάς έδειξε πως η σύγχρονη πραγματικότητα δεν βγάζει νόημα όχι μονάχα για τον κοινό νου, αλλά και για τους επιστήμονες που προσπαθούν να την ερμηνεύσουν. Για να μιλήσει κανείς για τον υποατομικό κόσμο, πρέπει να ασκήσει ένα είδος «πίεσης» ή «βίας» στους παραδοσιακούς όρους της φυσικής, «αλλοιώνοντάς τους» κάπως, με τον ίδιο τρόπο που η ποίηση ασκεί βία στη γλώσσα και τους συμβατικούς κανόνες της. Στον σύγχρονο κόσμο, ο Διαφωτισμός και η άποψη πως όλα μπορούν να ερμηνευτούν με βάση τη λογική έχουν χάσει έδαφος. Όσο φωτίζουμε τις πλευρές του σύμπαντος, τόσο λιγότερα καταλαβαίνουμε, τόσο πιο θαμπή παρουσιάζεται η μεγάλη εικόνα.

Σε έναν τέτοιο κόσμο, όπου η παραδοσιακή χρήση του όρου ρεαλισμός φαίνεται να χάνει όλο περισσότερο τη δύναμή της, και απίθανα σενάρια επιβεβαιώνονται -δεν αναφερόμαστε μονάχα στις εξελίξεις του δελτίου ειδήσεων: η γάτα του Σρόντιγκερ είναι πράγματι ταυτοχρόνως νεκρή και ζωντανή κι αυτό είναι απολύτως ορθό-, ο Χ. Φ. Λάβκραφτ και ο Φίλιπ Κ. Ντικ αναδεικνύονται σε πρωτοπόρους, γράφει ο Λαμπατούτ.

Η συντριβή μοιάζει αναπόφευκτη και ο Λάβκραφτ το έδειξε κάποτε, μέσα σε ένα παλπ περιοδικό.

Οι δυο τους μας προετοίμασαν για τον κόσμο στον οποίο πλέον κατοικούμε, έναν κόσμο που δεν μπορούμε να συλλάβουμε πλήρως επειδή πολύ απλά -όπως η αρχιτεκτονική μιας λαβκραφτικής πολιτείας- φαίνεται να ξεπερνά τα όρια της αντίληψής μας. Από αυτό το παράξενο και αντιφατικό περιβάλλον προκύπτει μια νέα αίσθηση για το ρεαλιστικό, ένας νέος ρεαλισμός, και ο Λάβκραφτ υπήρξε προφήτης του. Η συντριβή μοιάζει αναπόφευκτη και ο Λάβκραφτ το έδειξε κάποτε, μέσα σε ένα παλπ περιοδικό.

* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

---

Δυο λόγια για τον συγγραφέα 

Ο Howard Phillips Lovecraft γεννήθηκε το 1890 στο Πρόβιντενς του Ρόουντ Άιλαντ. H υγεία του ήταν εύθραυστη, έζησε φτωχός, δεν μπόρεσε να σπουδάσει. Έγραψε ιστορίες τρόμου και επιστημονικής φαντασίας. Πέθανε, μάλλον αφανής, το 1937.

Το έργο του ανακαλύφθηκε εκ νέου μετά τη δεκαετία του ’70. Σήμερα θεωρείται ένας από τους συγγραφείς με την ισχυρότερη επίδραση στην ποπ κουλτούρα του 20ού αιώνα. Το Κάλεσμα του Κθούλου, η γνωστότερη νουβέλα του, δημοσιεύτηκε το 1928 στο περιοδικό Weird Tales. 

ΠΗΓΗ: bookpress.gr

Το Γοτθικό Μυθιστόρημα - Μία σύντομη εισαγωγή

Το «Γοτθικό Μυθιστόρημα» είναι ένα είδος μυθοπλασίας που κυριαρχείται από μια ατμόσφαιρα μυστηρίου, τρόμου και ρομαντισμού. Εγκαινιάστηκε το 1764 από τον Άγγλο συγγραφέα Horace Walpole με το έργο του «Το Κάστρο του Οτράντο – Μια Γοτθική Ιστορία». Λίγα χρόνια αργότερα, δεκάδες άλλοι συγγραφείς, κυρίως Βρετανοί (Clara Reeve, Ann Radcliffe, Matthew Gregory Lewis, William Beckford, κ.α.), έφεραν το είδος στην κορύφωσή του.  

Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα γράφτηκαν τα σπουδαιότερα αριστουργήματα του είδους («Φρανκενστάιν» της Mary Shelley, «Ανεμοδαρμένα Ύψη» της Emily Brontë, «Τζέιν Έιρ» της Charlotte Brontë, «Η Γυναίκα με τ’ άσπρα» του Wilkie Collins, «Δρ. Τζέκιλ και κύριος Χάιντ» του Robert Louis Stevenson, «Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι» του Oscar Wilde, «Δράκουλας» του Bram Stoker και πλήθος άλλων. 

Τον επόμενο αιώνα και μέχρι τις μέρες μας, η Γοτθική Μυθοπλασία γνώρισε ποικίλες μετεξελίξεις και μεταμορφώσεις. Σπουδαίοι συγγραφείς (Α. Machen, A. Blackwood, H.P. Lovecraft, C. A. Smith, S. Jackson, R. Matheson, S. King κ.α.) εμπλούτισαν το είδος, δημιουργώντας, εκτός από τον υπερφυσικό τρόμο, νέες πηγές τρόμου (ψυχολογικός τρόμος, τρόμος για το Άγνωστο, το Απόκοσμο και το Ανοίκειο, «κοσμικός τρόμος», «φιλοσοφικός τρόμος» κ.λπ.).

ISBN: 978-618-5605-64-3

Συγγραφέας: Παύλος Γκάσταρης

Χρονολογία Έκδοσης: Ιούλιος 2026

Αριθμός Σελίδων: 104

Εκδόσεις: ΕΚΤΩΡ

Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία

Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος· και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος του αγνώστου

 

Παναγιώτης Λιάκος

Η είδηση των ημερών είναι αυτή η φωτογραφία. Αποτυπώνει εύγλωττα, ιδανικά θα ’λεγε κάποιος οξυδερκής νεοδημοκράτης «αναλυτής» (πάντα με το αζημίωτο), τις επιδόσεις μα και τις δυνατότητες του ελληνόφωνου πολιτικού κόσμου. Ειδικότερα, αποτελεί ένα απείκασμα της εμπειρίας του ζην σε καθεστώς υπαρκτού μητσοτακισμού.

Επειδή γράμματα δεν ξέρουμε πολλά και όποτε αντικρίζουμε κάτι τόσο μεγαλειώδες ξεχνάμε ακόμα και τα λίγα που μισοξέρουμε, θα χρειαστούμε τις δυνατότητες ενός μεγάλου μετρ για να περιγράψουμε ό,τι βλέπουμε. Συνελόντι ειπείν, η φωτό θυμίζει όσα έγραφε ο αξεπέραστος Αμερικανός συγγραφέας μακάβριων ιστοριών και αφηγημάτων τρόμου Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ (φωτό κάτω) στη θρυλική μονογραφία του «Ο υπερφυσικός τρόμος στη λογοτεχνία».

Πρωτοεκδόθηκε το 1827. Ο Λάβκραφτ έζησε λίγο (γεν. 1890 – απεβ. 1937), αλλά επηρέασε πολύ πολλές μορφές τέχνης. Απολαύστε το ξεκίνημα της σπουδαίας λαβκράφτειας ξενάγησης του αναγνώστη στο πεδίο του λογοτεχνικού τρόμου: «Το αρχαιότερο και ισχυρότερο συναίσθημα του ανθρώπου είναι ο φόβος· και η αρχαιότερη και ισχυρότερη μορφή φόβου είναι ο φόβος του αγνώστου. Ελάχιστοι ψυχολόγοι θα αμφισβητούσαν αυτές τις αλήθειες, και η αποδοχή τους αρκεί για να θεμελιώσει διαχρονικά τη γνησιότητα και την αισθητική αξία της παράξενης λογοτεχνίας του τρόμου ως αυτοτελούς λογοτεχνικού είδους.

Εναντίον της εξαπολύονται όλα τα βέλη ενός υλιστικού ορθολογισμού, που αναγνωρίζει ως πραγματικές μόνο τις γνώριμες συγκινήσεις και τα εξωτερικά γεγονότα, καθώς και ενός αφελούς και άνευρου ιδεαλισμού, ο οποίος υποτιμά το αισθητικό κίνητρο και απαιτεί μια διδακτική λογοτεχνία, προορισμένη να ανυψώνει τον αναγνώστη σε μια αυτάρεσκη αισιοδοξία. Παρ’ όλη όμως αυτή την αντίσταση, η λογοτεχνία του αλλόκοτου όχι μόνο επέζησε, αλλά εξελίχθηκε και έφτασε σε αξιοσημείωτα επίπεδα τελειότητας, επειδή στηρίζεται σε μια βαθιά και πρωταρχική αρχή, της οποίας η απήχηση, αν και όχι πάντοτε καθολική, παραμένει αναγκαστικά έντονη και διαρκής για όσους διαθέτουν την απαιτούμενη ευαισθησία.

Η γοητεία του φασματικού και του μακάβριου απευθύνεται συνήθως σε περιορισμένο κοινό, γιατί προϋποθέτει από τον αναγνώστη έναν ορισμένο βαθμό φαντασίας και την ικανότητα να αποσπάται από την καθημερινότητα. Σχετικά λίγοι είναι αρκετά ελεύθεροι από τα δεσμά της ρουτίνας ώστε να αφουγκραστούν τα χτυπήματα που έρχονται από τον έξω κόσμο· γι’ αυτό και οι ιστορίες που πραγματεύονται συνηθισμένα συναισθήματα και γεγονότα, ή τις κοινότοπες συναισθηματικές παραμορφώσεις τους, θα κατέχουν πάντοτε την πρώτη θέση στις προτιμήσεις της πλειονότητας. Και ίσως δικαιολογημένα, αφού αυτά αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ωστόσο, οι ευαίσθητοι άνθρωποι υπήρχαν πάντοτε, ενώ καμιά φορά μια παράξενη σπίθα φαντασίας εισχωρεί ακόμη και στις πιο δύσκαμπτες διάνοιες. Έτσι, καμία ορθολογική ερμηνεία, καμία κοινωνική μεταρρύθμιση και καμία φροϋδική ανάλυση δεν κατορθώνει να εξαλείψει εντελώς τη συγκίνηση που προκαλεί ένας ψίθυρος δίπλα στο τζάκι ή ένα μοναχικό δάσος. Εδώ εκδηλώνεται ένα ψυχολογικό πρότυπο, μια παράδοση τόσο πραγματική και τόσο βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη ψυχή όσο κάθε άλλη. Είναι συνομήλικη με το θρησκευτικό αίσθημα, συγγενεύει στενά με πολλές εκφάνσεις του και αποτελεί τόσο ουσιώδες μέρος της βιολογικής μας κληρονομιάς, ώστε εξακολουθεί να ασκεί ισχυρή επίδραση σε μια μικρή αριθμητικά, αλλά εξαιρετικά σημαντική, μερίδα της ανθρωπότητας.

Τα πρώτα ένστικτα και συναισθήματα του ανθρώπου γεννήθηκαν ως απαντήσεις στο περιβάλλον μέσα στο οποίο βρέθηκε να ζει. Σαφή αισθήματα, βασισμένα στην ηδονή και στον πόνο, αναπτύχθηκαν γύρω από τα φαινόμενα των οποίων κατανοούσε τις αιτίες και τα αποτελέσματα. Γύρω όμως από όσα δεν μπορούσε να εξηγήσει (και στις απαρχές της ιστορίας το σύμπαν έσφυζε από τέτοια μυστήρια) πλέχτηκαν φυσικά προσωποποιήσεις, θαυμαστές ερμηνείες και αισθήματα δέους και φόβου, όπως θα συνέβαινε σε ένα γένος με ελάχιστες γνώσεις και περιορισμένη εμπειρία.

Το άγνωστο, ακριβώς επειδή ήταν και απρόβλεπτο, έγινε για τους πρωτόγονους προγόνους μας μια φοβερή και παντοδύναμη πηγή τόσο ευεργεσιών όσο και συμφορών, που έπλητταν την ανθρωπότητα για ακατανόητους και εντελώς εξωγήινους λόγους. Έτσι, το άγνωστο συνδέθηκε με σφαίρες ύπαρξης για τις οποίες δεν γνωρίζουμε τίποτε και στις οποίες δεν έχουμε καμία συμμετοχή. Και το φαινόμενο του ονείρου συνέβαλε στη διαμόρφωση της ιδέας ενός άυλου ή πνευματικού κόσμου. Γενικότερα, όλες οι συνθήκες της πρωτόγονης ζωής ευνοούσαν τόσο έντονα την αίσθηση του υπερφυσικού, ώστε δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το πόσο βαθιά εμποτίστηκε η ίδια η ανθρώπινη φύση από τη θρησκεία και τη δεισιδαιμονία».

ΠΗΓΗ: www.dimokratia.gr

Ο Κθούλου και ο Κοσμικός Τρόμος (VIDEO)

Χ. Φ. Λάβκραφτ - «Η Ιστορία του Νεκρονομικού» (VIDEO)

Algernon Henry Blackwood

   

Ο Άλγκερνον Χένρι Μπλάκγουντ (Algernon Henry Blackwood) ήταν Άγγλος αφηγητής, δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος κι  από τους πιο παραγωγικούς συγγραφείς ιστοριών φαντασμάτων στην ιστορία του είδους. Ο κριτικός λογοτεχνίας S.T. Joshi δήλωσε: "Το έργο του είναι πιο σταθερά αξιέπαινο από οποιονδήποτε περίεργο συγγραφέα εκτός από αυτό του Dunsany κι ότι η συλλογή διηγημάτων του Incredible Adventures (1914) μπορεί να είναι η 1η παράξενη συλλογή αυτού ή οποιουδήποτε άλλου αιώνα".      Γεννήθηκε 14 Μάρτη 1869 στο Shooter's Hill (τώρα μέρος του ΝΑ Λονδίνου, τότε του ΒΔ Κεντ). Μεταξύ 1871-80, έζησε στο Crayford Manor House, Crayford και εκπαιδεύτηκε στο Wellington College. Ο πατέρας του, Sir Stevenson Arthur Blackwood, ήτανε διαχειριστής ταχυδρομείου. Η μητέρα του, Χάριετ Ντομπς, ήταν η χήρα του 6ου δούκα του Μάντσεστερ. Σύμφωνα με τον Peter Penzoldt, ο πατέρας του, αν και δεν στερούνταν γνήσιας καλής καρδιάς, είχε τρομακτικά στενές θρησκευτικές ιδέες. Αφού ο Algernon διάβασε το έργο ενός ινδουιστή σοφού που έμεινε πίσω στο σπίτι των γονιών του, ανέπτυξε ενδιαφέρον για το Βουδισμό κι άλλες ανατολικές φιλοσοφίες.      Είχε ποικίλη καρριέρα, εργαζόμενος ως γαλακτοπαραγωγός στον Καναδά, όπου λειτούργησε επίσης ένα ξενοδοχείο για 6 μήνες, ως δημοσιογράφος εφημερίδας στη Νέα Υόρκη, μπάρμαν, μοντέλο, δημοσιογράφος για τους New York Times, ιδιωτικός γραμματέας, επιχειρηματίας και δάσκαλος βιολιού. Στη διάρκεια του χρόνου του στον Καναδά, έγινε επίσης από τα ιδρυτικά μέλη της Θεοσοφικής Εταιρείας του Τορόντο τον Φλεβάρη του 1891. Καθ' όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του, ήτανε περιστασιακός δοκιμιογράφος για περιοδικά. Στα τέλη της 10ετίας του 30, επέστρεψε στην Αγγλία κι άρχισε να γράφει ιστορίες για το υπερφυσικό. Ήταν επιτυχημένος, γράφοντας τουλάχιστον 10 πρωτότυπες συλλογές διηγημάτων κι αργότερα τις αφηγήθηκε στο ραδιόφωνο και τη τηλεόραση. Έγραψε επίσης 14 μυθιστορήματα, αρκετά παιδικά βιβλία και πολλά θεατρικά έργα, που τα περισσότερα παράχθηκαν, αλλά δεν δημοσιεύτηκαν. Ήταν άπληστος εραστής της φύσης και της υπαίθρου, όπως αντικατοπτρίζουν πολλές από τις ιστορίες του. Για να ικανοποιήσει το ενδιαφέρον του για το υπερφυσικό, εντάχθηκε στο The Ghost Club. Δεν παντρεύτηκε ποτέ. Σύμφωνα με τους φίλους του ήταν μοναχική, αλλά και χαρούμενη παρέα.      Ο Τζακ Σάλιβαν δήλωσε ότι "η ζωή του Μπλάκγουντ παραλληλίζεται με το έργο του πιο τακτοποιημένα από ό,τι ίσως οποιουδήποτε άλλου συγγραφέα ιστοριών φαντασμάτων. Όπως κι οι μοναχικοί αλλά θεμελιωδώς αισιόδοξοι πρωταγωνιστές του, ήταν ένας συνδυασμός μυστικιστή κι υπαίθριου ανθρώπου. όταν δεν ήταν βουτηγμένος στον αποκρυφισμό, συμπεριλαμβανομένου του Ροδοσταυρισμού ή του Βουδισμού, ήταν πιθανό να κάνει σκι ή ορειβασία". Ήταν μέλος μιας από τις φατρίες του Ερμητικού Τάγματος της Χρυσής Αυγής, όπως κι ο σύγχρονός του Arthur Machen. Καμπαλιστικά θέματα επηρεάζουν το μυθιστόρημά του The Human Chord.      Οι 2 πιο γνωστές ιστορίες του είναι πιθανώς Οι ιτιές και Το Wendigo. Επίσης, έγραφε συχνά ιστορίες για εφημερίδες σε σύντομο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να μην είναι σίγουρος πόσα ακριβώς διηγήματα είχε γράψει και να μην υπάρχει σίγουρο σύνολο. Αν κι έγραψε αρκετές ιστορίες τρόμου, το πιο χαρακτηριστικό έργο του επιδιώκει λιγότερο να τρομάξει παρά να προκαλέσει μια αίσθηση δέους. Καλά παραδείγματα είναι τα μυθιστορήματα Ο Κένταυρος, το οποίο κορυφώνεται με τη θέα ενός ταξιδιώτη ενός κοπαδιού μυθικών πλασμάτων. και ο Julius LeVallon και η συνέχειά του The Bright Messenger, που ασχολούνται με τη μετενσάρκωση και τη δυνατότητα μιας νέας, μυστικιστικής εξέλιξης της ανθρώπινης συνείδησης. Σε αλληλογραφία με τον Peter Penzoldt, ο Blackwood έγραψε:    "Το θεμελιώδες ενδιαφέρον μου, υποθέτω, είναι σημάδια κι αποδείξεις άλλων δυνάμεων που κρύβονται σ' όλους μας. Η επέκταση, με άλλα λόγια, της ανθρώπινης ικανότητας. Τόσες πολλές από τις ιστορίες μου, επομένως, ασχολούνται με την επέκταση της συνείδησης. Υποθετική και ευφάνταστη αντιμετώπιση των δυνατοτήτων έξω από το φυσιολογικό εύρος της συνείδησής μας.... Επίσης, όλα όσα συμβαίνουν στο σύμπαν μας είναι φυσικά. σύμφωνα με το νόμο· Αλλά μια επέκταση της τόσο περιορισμένης κανονικής συνείδησής μας μπορεί να αποκαλύψει νέες, εξω-συνηθισμένες δυνάμεις κ.λπ. κι η λέξη "υπερφυσικό" φαίνεται η καλύτερη λέξη για την αντιμετώπιση αυτών στη μυθοπλασία. Πιστεύω ότι είναι δυνατό για τη συνείδησή μας να αλλάξει και να αναπτυχθεί, και ότι με αυτή την αλλαγή μπορούμε να αποκτήσουμε επίγνωση ενός νέου σύμπαντος. Μια "αλλαγή" στη συνείδηση, στον τύπο της, εννοώ, είναι κάτι περισσότερο από μια απλή επέκταση αυτού που ήδη κατέχουμε και γνωρίζουμε".      Ο Blackwood έγραψε αυτοβιογραφία των 1ων χρόνων του, Episodes Before Thirty (1923) κι υπάρχει βιογραφία, Starlight Man, από τον Mike Ashley. Πέθανε μετά από πολλά εγκεφαλικά επεισόδια. Επίσημα ο θάνατός του στις 10 Δεκέμβρη 1951 ήταν από εγκεφαλική θρόμβωση, με παράγοντα την αρτηριοσκλήρωση. Αποτεφρώθηκε στο κρεματόριο Golders Green. Λίγες βδομάδες αργότερα ο ανηψιός του πήρε τις στάχτες του στο πέρασμα Saanenmöser στις ελβετικές Άλπεις και τις σκόρπισε στα βουνά που αγαπούσε για περισσότερα από 40 χρόνια.      Ο H.P. Lovecraft συμπεριέλαβε τον Blackwood ως έναν από τους Modern Masters στο τμήμα αυτού του ονόματος στο Supernatural Horror in Literature. "Στα βιβλία της ζωής μου, ο Χένρι Μίλερ επέλεξε τον Φωτεινό Αγγελιοφόρο του Μπλάκγουντ ως το πιο εξαιρετικό μυθιστόρημα για την ψυχανάλυση, ένα μυθιστόρημα που επισκιάζει το θέμα". Συγγραφείς που έχουν επηρεαστεί από το έργο του είναι ο William Hope Hodgson, George Allan England, H. Russell Wakefield, L. Adams Beck (Elizabeth Louisa Moresby), Margery Lawrence, Evangeline Walton, Ramsey Campbell και Graham Joyce.      Στο 1ο προσχέδιο των καθοδηγητικών σημειώσεών του προς τους μεταφραστές του έργου του, Ονοματολογία του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, ο J.R.R. Tolkien δήλωσε ότι άντλησε τη φράση crack of doom από ανώνυμη ιστορία του Blackwood. Στο βιβλίο της, Tolkien's Modern Reading, η Holly Ordway δηλώνει ότι αυτό το ανώνυμο έργο του είναι το μυθιστόρημά του του 1909 The Education of Uncle Paul. Εξηγεί ότι τα παιδιά της αδελφής του Παύλου, την οποία επισκέπτεται, του λένε "τη ρωγμή μεταξύ του χθες και του αύριο κι ότι αν είμαστε πολύ γρήγοροι, μπορούμε να βρούμε τη ρωγμή και να γλιστρήσουμε... Και, μόλις μπείτε εκεί, δεν υπάρχει χρόνος, φυσικά... Τα πάντα μπορεί να συμβούν και όλα γίνονται πραγματικότητα". Η Ordway σχολιάζει ότι αυτό θα προσέλκυε τον Tolkien λόγω του ενδιαφέροντός του να ταξιδέψει πίσω στο χρόνο. Η ιστορία του Frank Belknap Long του 1928 The Space-Eaters παραπέμπει στη μυθοπλασία του Blackwood. Η ιστορία του Clark Ashton Smith Genius Loci (1933) εμπνεύστηκε από την ιστορία του The Transfer. Η πλοκή του μυθιστορήματος της Caitlin R. Kiernan Threshold (2001) είναι επηρεασμένη από το έργο του Blackwood. Η Kiernan έχει αναφέρει το Blackwood ως σημαντική επιρροή στο γράψιμό της. Ο Blackwood εμφανίζεται ως χαρακτήρας στο μυθιστόρημα The Curse of the Wendigo του Rick Yancey.      Ένα πρώιμο δοκίμιο για το έργο του ήταν το Algernon Blackwood: An Appreciation, της Grace Isabel Colbron (1869-1943), που εμφανίστηκε στο The Bookman τον Φλεβάρη του 1915. Ο Peter Penzoldt αφιερώνει το τελευταίο κεφάλαιο του The Supernatural in Fiction (1952) σε μια ανάλυση του έργου του κι αφιερώνει το βιβλίο με βαθύ θαυμασμό κι ευγνωμοσύνη, στον Algernon Blackwood, τον μεγαλύτερο από όλους. Κριτική ανάλυση του έργου του εμφανίζεται στο Jack Sullivan, Elegant Nightmares: The English Ghost Story From Le Fanu to Blackwood, 1978. Ο David Punter έχει γράψει 2 δοκίμια για το Blackwood. Υπάρχει ένα κριτικό δοκίμιο για το έργο του στο The Weird Tale (1990) του S. T. Joshi. Ο Edward Wagenknecht αναλύει το έργο του στο βιβλίο του Seven Masters of Supernatural Fiction. Ο Eugene Thacker, στη σειρά βιβλίων του Horror of Philosophy, συζητά τις ιστορίες του The Willows και The Man Who The Trees Loved ως παραδείγματα του πώς ο υπερφυσικός τρόμος θέτει φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων και τη κοσμική αδιαφορία του κόσμου.      Ο Christopher Matthew Scott αναλύει τη χρήση του χριστιανικού συμβολισμού και του σκηνικού της ιστορίας από τον Blackwood ως συνδεδεμένη με τη βιογραφία του συγγραφέα. Περιγράφοντας πνευματική πρόοδο από τη κολασμένη πόλη, μέσα από τον κήπο, το δάσος και το βουνό.. Ο Brian R. Hauser συζητά τον John Silence του Blackwood στο πλαίσιο των μορφών που έγιναν δημοφιλείς από τις κινηματογραφικές αφηγήσεις της 10ετίας του 1990, ομαδοποιώντας τον με τον Ichabod Crane και τον Fox Mulder και κατατάσσοντάς τον ως πρώιμο παράδειγμα υπερφυσικού ντετέκτιβ που η έρευνα για έναν τραυματισμένο χώρο αντικατοπτρίζει την έρευνα ενός ψυχαναλυτή για τραυματισμένη ψυχή. Ο Henry Bartholomew περιλαμβάνει τη σκοτεινή οικολογία του Pan's Garden του Blackwood στη συζήτησή του για τον κερδοσκοπικό ρεαλισμό και το γοτθικό. ΕΡΓΑ: Μυθιστορήματα Jimbo: Μια φαντασία (1909) Η εκπαίδευση του θείου Παύλου (1909) Η ανθρώπινη χορδή (1910) Ο Κένταυρος (1911) Ένας φυλακισμένος στη Νεράιδα (1913)· συνέχεια του Η εκπαίδευση του θείου Παύλου Η επιπλέον μέρα (1915) Τζούλιους ΛεΒαγιόν (1916) Το κύμα (1916) Η υπόσχεση του αέρα (1918) Ο κήπος της επιβίωσης (1918) Ο φωτεινός αγγελιοφόρος (1921). συνέχεια του Τζούλιους ΛεΒαλόν Επεισόδια πριν από τριάντα (1923) Dudley & Gilderoy: Μια ανοησία (1929) Παιδικά μυθιστορήματα Sambo και Snitch (1927) The Fruit Stoners: Being the Adventures of Maria Among the Fruit Stoners (1934) Θεατρικά The Starlight Express (1915), σε συνεργασία με τη Violet Pearn. τυχαία μουσική από τον Edward Elgar. βασισμένο στο μυθιστόρημα του Blackwood του 1913 A Prisoner in Fairyland Κάρμα, ένα έργο μετενσάρκωσης στον πρόλογο, τον επίλογο και τρεις πράξεις (1918), σε συνεργασία με τη Βάιολετ Περν· The Crossing (1920a), σε συνεργασία με τον Bertram Forsyth. βασισμένο στο διήγημα του Blackwood του 1913 "Transition" Through the Crack (1920), σε συνεργασία με τη Violet Pearn. βασισμένο στο μυθιστόρημα του Blackwood του 1909 The Education of Uncle Paul και στο μυθιστόρημα του 1915 The Extra Day White Magic (1921), σε συνεργασία με τον Bertram Forsyth The Halfway House (1921), σε συνεργασία με την Elaine Ainley Max Hensig (1929), σε συνεργασία με τον Frederick Kinsey Peile. βασισμένο στο διήγημα του Blackwood του 1907 "Max Hensig - Bacteriologist and Murderer" Συλλογές διηγημάτων Το άδειο σπίτι και άλλες ιστορίες φαντασμάτων (1906). Πρωτότυπη συλλογή Ο ακροατής και άλλες ιστορίες (1907). Πρωτότυπη συλλογή John Silence (1908); πρωτότυπη συλλογή. Ανατύπωση με πρόσθετο πρόλογο, 1942 Η χαμένη κοιλάδα και άλλες ιστορίες (1910). Πρωτότυπη συλλογή Pan's Garden: a Volume of Nature Stories (Ο κήπος του Πάνα: ένας τόμος με ιστορίες της φύσης, 1912)· Πρωτότυπη συλλογή Δέκα λεπτά ιστορίες (1914a); Πρωτότυπη συλλογή Απίστευτες περιπέτειες (1914b); Πρωτότυπη συλλογή Ιστορίες ημέρας και νύχτας (1917)· Πρωτότυπη συλλογή Λύκοι του Θεού και άλλες ιστορίες Fey (1921). Πρωτότυπη συλλογή Γλώσσες της φωτιάς και άλλα σκίτσα (1924). Πρωτότυπη συλλογή Αρχαίες μαγείες και άλλες ιστορίες (1927a). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο χορός του θανάτου και άλλες ιστορίες (1927b). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood. ανατυπώθηκε ως The Dance of Death and Other Stories του 1963 Παράξενες ιστορίες (1929). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Διηγήματα του σήμερα και του χθες (1930)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood The Willows and Other Queer Tales (Οι ιτιές και άλλες queer ιστορίες) (1932)· επιλεγμένο από τον G. F. Maine από προηγούμενες συλλογές Blackwood Σοκ (1935); Πρωτότυπη συλλογή Οι ιστορίες του Algernon Blackwood (1938). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood, με νέο πρόλογο από την Blackwood Επιλεγμένες ιστορίες του Algernon Blackwood (1942). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood (δεν πρέπει να συγχέεται με τη συλλογή Blackwood του 1964 με τον ίδιο τίτλο) επιλεγμένα διηγήματα του Algernon Blackwood (1945)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Η κούκλα και ένα άλλο (1946). Πρωτότυπη συλλογή Ιστορίες του παράξενου και υπερφυσικού (1949). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Στη σφαίρα του τρόμου (1957)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο χορός του θανάτου και άλλες ιστορίες (1963). ανατύπωση του βιβλίου του 1927 The Dance of Death and Other Tales Selected Tales of Algernon Blackwood (Επιλεγμένες ιστορίες του Άλγκερνον Μπλάκγουντ, 1964)· επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood (δεν πρέπει να συγχέεται με τη συλλογή Blackwood του 1942 με τον ίδιο τίτλο) Ιστορίες του μυστηριώδους και μακάβριου (1967). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Αρχαίες μαγείες και άλλες ιστορίες (1968). επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Best Ghost Stories of Algernon Blackwood (1973), επιλογή και εισαγωγή από τον Everett F. Bleiler. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood. περιλαμβάνει τον πρόλογο του ίδιου του Blackwood στο The Tales of Algernon Blackwood του 1938 Οι καλύτερες υπερφυσικές ιστορίες του Algernon Blackwood (1973). επιλέχθηκε και παρουσιάστηκε από τον Felix Morrow. επιλογές από τις Παράξενες Ιστορίες του 1929 Ιστορίες τρόμου και σκότους (1977)· omnibus έκδοση των Tales of the Mysterious and Macabre (1967) και Tales of the Uncanny and Supernatural (1949). Ιστορίες του υπερφυσικού (1983). επιλέχθηκε και παρουσιάστηκε από τον Mike Ashley. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Ο μαγικός καθρέφτης (1989)· Η αρχική συλλογή επιλέχθηκε, παρουσιάστηκε και με σημειώσεις από τον Mike Ashley. Οι πλήρεις ιστορίες σιωπής του John (1997). επιλέχθηκε και εισήχθη από τον S. T. Joshi. ανατύπωση του John Silence του 1908 (χωρίς τον πρόλογο της ανατύπωσης του 1942) και της μίας εναπομείνασας ιστορίας του John Silence, "A Victim of Higher Space" Αρχαίες μαγείες και άλλες παράξενες ιστορίες (2002). επιλεγμένο, εισήχθη και σημειώσεις από τον S. T. Joshi. επιλογές από προηγούμενες συλλογές Blackwood Οι καναδικές ιστορίες τρόμου του Algernon Blackwood (2004). επιλέχθηκε, εισήχθη, με σημειώσεις του John Robert Colombo· οκτώ ιστορίες ειδικού καναδικού ενδιαφέροντος καθώς και πληροφορίες για τα χρόνια του συγγραφέα στον Καναδά Roarings from Further Out: Four Weird Novellas (2020)· επιλογή και επιμέλεια από τον Xavier Aldana Reyes. μέρος της σειράς Tales of the Weird της British Library Publishing Δοκίμια Το δέλεαρ του άγνωστου: Δοκίμια για το παράξενο (2022). επιμέλεια κι εισαγωγή από τον Mike Ashley. Δουβλίνο: Τύπος ποταμού κύκνων. Περιορίζεται σε 400 μη αριθμημένα αντίτυπα. (Δύο φωτογραφικές καρτ-ποστάλ και μια τηλεομοιοτυπία υπογραφής του Blackwood). ΠΗΓΗ